روسها بردم . امروز از شهر آمد . به واسطهء مريض زياد او را خارج نمودهاند ، پايش بهتر شده . اما گمان نمىكنم اينجا خوب بشود . دوازده تومان هم پول از من گرفتند . عكس او را هم انداخته بودند همراه آورده از خانمهاى شفقت ( لاسور ) « 1 » خيلى تشكر داشت . اسم مرد كه قاسم است .
چهارشنبه دوم شوال المكرم ، 11 برج اسد - للّه الحمد به خوبى روزهها را گرفتم . ديروز هم نزديك بود روزهء حرامى بگيرم اما از خوشكهچال كاغذ رسيد ماه را ديدهاند . ديشب علىرغم صحبتهاى الموتيها موزيكانچيهاى شورستان آمده جوانهاى زوارك هم جمع شده جشن مفصلى براى تماشاى خانمها گرفته شد . متصل اخبارات شهرت مىدهند و الموتيها وجد و سرورى دارند .
پنجشنبه دهم شوال ، 19 اسد - از شهر كربلائى غلامعلى كيال آمد . اهل بازار است و اطلاعات صحيح نداشت ، جز همان تخليهء همدان و آمدن ارامنه و سايرين به قزوين .
پس از مدتى به معمول خود رفتار كنم .
رقعهء جناب شيخ
از اخبارات خواسته باشيد روسها همدان را تخليه [ كردند ] عثمانيها وارد آنجا شدند .
اين چند روز مشغول تخليهء قزوين هستند . از وضع قزوين كه در واقع نمونهاى از جنگ اروپاست چه عرض كنم ، تماشائى است . آنچه ارامنه و فرنگى مقيم قزوين بودند تماما هستى خود را به ثمن بخس فروخته [ اند ] و بهطرف رشت و طهران فرار مىكنند . به نوشتن نمىشود ، ديدنى است به چه شكل مىفروشند . مردم يعنى يك عده سمسار و غيره كه پول داشتند چقدر منفعت كردند . روسها هم آنچه زنانه دارند حركت دادهاند ، جزئى باقى است . مجروح و مريض زياده از حد متصل با اتومبيل بهسمت رشت مىبرند ، تمام مردم متوحش [ اند ] . يك غلغله و هيجانى است در قزوين .
تخليهء قزوين - وضع قشونى روسها
فعلا گدوك آوج دست روسهاست ، جنگ و گريز مىكنند تا قزوين تخليه شود . شايد هم بتوانند چند روزى خوددارى كنند تا امداد برسد . اين امداد جزئى هم ابدا مكفى نيست . زيرا كه علاوه از آنكه فعلا توپخانه صحيح ندارند شايد به قدر بيست عرابه توپ بزرگ باقى مانده باشد آن هم خراب . ولى آن طرف قريب صد عرابه توپ دارند . روسها
هامش
( 1 ) -La Soeurخواهر - .