كه قوائى را كه دولتين آلمان و عثمانى در ايران بر عليه ما حاضر نمودهاند مهيب و خطرناك نيست . اگر ما هم در ايران مثل آلمانها در صربستان و بلژيك خيال تغيير قانون و حقوق بين المللى داشتيم مىتوانستيم فقط دو كوردارمه قشون به اين مملكت فرستاده ايران را مانند صربستان و بلژيك به خاك هلاكت اندازيم ليكن به عقيدهء من ملت بىگناه ايران را سزاوار نيست كه به روز سياه و فلاكت بنشانيم .
من از صميم قلب انتخاب ژنرال باراتوف را به رياست كوردارمهء اعزاميهء ايران تبريك مىگويم . جنرال معزى اليه از اوضاع مملكت ايران و عادات و اخلاق و صلح دوستى ملت ايران به خوبى مطلع است و بههمين جهت است كه تمام عمليات و اقداماتش در ايران از روى احتياط و مآلانديشى است . دستجات قشونى وى با وجود اينكه موفقيت و پيشرفت تمام حاصل نمودهاند باز با اهالى صالح با نهايت مهربانى و تلطف و حسن سلوك رفتار مىكنند . كسى را تاكنون اذيت و آزار ننموده . هرچه ابتياع مىكنند قيمت آن را نقد مىپردازند . از جنرال باراتف ملت ايران ابدا متشكى نيست و نخواهد بود .
مقصودش اين است كه امنيت و انتظامات لازمه را در مملكت مستقر [ كند ] و پيشرفت و مقاصد ماجراجويانهء آلمان را در ايران به كلى مسدود دارد . جنرال باراتف فقط با دستهجات مزدوران اجيران آلمان كه با روس و انگليس ضديت مىنمايند مشغول جنگ است . راست است غير از قواى قليل العدهء ترك هشت هزار نفر ژاندارم ياغى هم با ما جنگ مىكنند ، ليكن اولا اين عده چندان زياد نيست كه موجب نگرانى ما شود . ثانيا از عمليات خصمانهء خويش مقصود معينى ندارند و پس از يك شكست فاحش ديگر براى جانفشانى حاضر نشده با كمال بىاعتنائى فرار مىكنند .
اخباراتى كه دشمنان ما اشاعه مىدهند كذب محض است . قشون روس ابدا خيال ندارد طهران را اشغال كند . مقصود جنرال ما اين است كه تمام طرق و معابر جنوب را اشغال كرده راه قشون عثمانى را به طهران مسدود نمايد و اين مملكت را از ماجراجوئى آلمان و عثمانى در آتيه نجات دهد . حالا تازه ملت ايران مىفهمد كه هاديان و راهنمايان وى يعنى طبقهء « ژون پرسانها » بدون مساعدت و معاونت خارجى تغييرى در اوضاع حاضره نمىتوانند بدهند . آنان كه از تعديات و فشار خارجى داد و فرياد مىكنند در صورتى كه نه « ژون پرسها » و نه احزاب مقتدرهء ديگر كه امروزه معروف به تروريست هستند نمىتوانند علاج و دوائى براى اين مريض بسترى پيدا كنند .
اينجا مىنويسد صحبت من با ديپلومات مذكور طولانى شد . بعد از اهالى آذربايجان تمجيدات مىكند كه زرافشانى آلمان در آنجا نتيجه حاصل نكرد . آنها ما را خيلى دوست دارند و حكام و نمايندگان طهران به كلى خارج از اهالى خود آنجا برقرار شده كه نهايت
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى ) — صفحة 4462
مساهمون: قهرمان ميرزا عين السلطنه
ص٤٤٦٢