متوقف نمودهاند و الّا آن داعيه كه كلرك داشت حالا بايد از مارسيل هم گذشته باشد .
چيزى كه خيلى اسباب پيشرفت آلمان شده راهآهنهاى زياد است كه در ظرف چهل ساعت يا بيشتر يا كمتر از فرونت غرب قشون به صحراى جنگ شرق حاضر مىكند و همينطور به عكس از شرق به غرب . صرب و قراطاق از همه بهتر مقاومت كردهاند . در اين روزنامهها خواندم كه آلمان قشون و صاحبمنصبان كافى وافى به كمك اطريش فرستاده و دويست و پنجاه هزار قشون مىخواهند مجددا به صرب حمله بياورند و بلكه راهى مستقيما به اسلامبول باز كنند كه براى فرستادن مهمات و صاحبمنصب محتاج آنقدر تملق بلغار و رمانى نباشند . فرانسهها و انگليسها هم صاحبمنصب و ايروپلن زياد و لوازمات جنگى به صرب روانه نمودهاند كه بهتر مقاومت نمايند . حقيقتا معنى رشادت اين است كه صرب و قراطاق نشان دادهاند . ما از سردارهاى اطريش آنطور كه بايد رشادتى نمىشنويم . مىنويسند اگر مرحوم وليعهدش طاب ثراه زنده بود سردار قابلى به شمار مىآمد . وليعهد حاليه در صحراى جنگ است اما افسوس آن مرحوم را دارند .
نزديك است مقاله روزنامهء « بامداد » دربارهء ايطاليا ما صدق خارجى پيدا كند . اين جوان مرده هم ( به اصطلاح الموتيها ) به همان چند فرسنگى كه از خاك اطريش جلو رفته وقوف قهرى يا عمدى اختيار كرده ديگر نه به فرانسه كمك فرستاد نه به داردانل نه به جاى ديگر . فقط يك ابلاغيه به ابلاغيههاى ساير دول افزود كه گاهى در روزنامههاى ما به استهزاء و تمسخر مىنويسند .
ژاپن تروچسبان كياچو را ضبط كرده به سراغ چين رفته ديگر كارى به كار سايرين ندارد . مىنويسند كه به واسطهء الحاح و اصرار دول متفقه پول زيادى از روس مىخواهد كه از كارخانجات خود مهمات جنگ به روسيه روانه نمايد .
آنكه با همه هست و با همه نيست از همهجا مجانا قورخانه روانه مىكند و با چهار دولت قوى روس ، آلمان ، انگليس ، عثمانى جنگ پليتيك و سرنيزه و توپ مىكند بلكه گاهگاهى چنگ و دندان خودش را هم بهسمت فرانسه و ايطاليا دراز مىكند به يك نظر هندوستان را فتح مىكند و به يك اشاره افغانستان را زير و زبر ، پهلوان قديم شش هزار سالهء ما ايران است ايران .
فوت ملا حاجى آقا
دوشنبه 15 شهر ذيحجه ، اول عقرب ، 25 اكتبر - هوا خوب است آفتاب است . بارندگى همان يك ساعت بود . كوهها را برف زده تا نزديك ورك و بالاروج كه روبهروى چشم