تلگراف جعلى
دو صورت تلگراف علماى نجف هم بود : يكى در جواب ايرانيهاى مقيم اسلامبول و معلوم بود صحيح است . يعنى خود آقا هم مىگفت كتبا براى من از عتبات آمده و مقابله كردهام . ديگرى خيلى مفصل و خيلى بىمعنى . صورت تلگرافى نداشت و معلوم بود فرمايش آقايان نيست . جعلى و كذب محض است . مثل آنها كه هميشه چاپ مىكردند .
گفتهء كاشف السلطنه دربارهء تقىزاده
كاشف السلطنه هم بود . مىگفت از تعديات سردار افخم بيشتر مردم گيلان تبعهء روس و انگليس شدهاند . باز مىگفت تقىزاده و سايرين كه هيجده نفر بودند به قونسولگرى آمده مدتى ماندند . هروقت در كوچه حركت مىكردند مردم بابى بابى مىگفتند و بچهها دنبال آنها افتاده سنگ مىزدند . يك روز تقىزاده از حمام بيرون مىآمد بقدرى بچهها بابىبابى گفتند فحش و دشنام دادند و سنگ زدند كه روز ديگر صبح بسيار زود فرار كرد و رفت . بهاء الواعظين در خانهها افتاده گدائى مىكرد . كسى هم چيزى نداد . خواست منزل من هم بيايد راهش ندادم . به هر شكل بود رفتند .
طلاق تاج السلطنه
دوشنبه هفتم - خانهء ملكآرا كه حالا در خيابان معز السلطان و قرب خانهء تاج السلطنه است وعده داشتيم . « سپهسالار از تقصير امير بهادر نگذشت تا آخر راضى شد تاج السلطنه را طلاق بدهد . آنوقت شش هزار تومان نقد داد تاج السلطنه طلاق گرفت . »
كشته شدن شجاع نظام
عميد الدوله ، نديم السلطان ، شعاع الدين ميرزا ، ربيع آقا بودند . بيشتر تختهبازى كردند و صحبت نشد . مطلب تازه كه تلگراف رسيده اين است كه جعبه با پست يا غير پست از فرنگستان يا تبريز براى شجاع نظام مرندى مىرسد . او به گمان فشنگ باز مىكند فورا محترق شده شجاع نظام و پسرش با پانزده نفر نوكر كشته مىشوند . « 1 »
اينجا هم سفير روس براى شاه پيغام داده كه دور نيست از اين جعبه براى شاه و ديگران هم بيايد . محض دولتخواهى عرض شد كه نهايت مراقبت را داشته باشند .
چند تلگراف ديگر هم به سيم كمپانى براى آذربايجانيهاى مقيم طهران آمده . من از حيدر ميرزا شنيدم ستار خان به فرمانفرما تلگراف كرده مباشرين شما جنس بدهند پول بگيرند . اگر ندهند املاك چاپيده خواهد شد .
هامش
( 1 ) - در اين باب به مقالهء سيد حسن تقىزاده مندرج در مجلهء يغما ( سال پنجم ) مراجعه شود .