اعليحضرت از هوا و زمين زد و موزيك سلام زده و مرخص شديم . در گرماى هوا با محمد حسن ميرزا به منزل آمديم . حضرت ملكآرا به شهر تشريف بردند .
سفر امين اقدس به مشهد - كارهاى ايران
خبر تازه رفتن امين اقدس است به خراسان و چند روز ديگر مىرود خيلى مفصل و با شكوه . از فرنگ چشمشان خوب نشده حال متوسل به حضرت على بن موسى الرضا ( ع ) مىخواهند بشوند و بعد از خوب شدن با چشم به فرنگ رفته تماشاى آنجا را بكنند . هفتاد هزار تومان خرج سفر فرنگ ايشان شد و حال گويا بيش از هفتاد خرج بشود ، پولها كه به زحمت جمع شده بايد به چه راهها خرج بشود . اين است كارهاى ايران .
شب آقاى عماد السلطنه از شهر تشريف آوردند . اردوى ايشان كه به خراسان توپ مىبرد امشب حركت كرد . مدتى است مشغول راه انداختن بودند . امروز به سلامتى از حضرت عبد العظيم رفت .
دوشنبه 17 - صبح به شهر رفتم . هوا خيلى بهتر از سابق شده بود . چند فقره كار داشتم بعضى درست شد و برخى ناتمام ماند . دو سال است كه در تابستان باغبان من مىرود . امسال باغبان اجير كردم . چشمش دمل بيرون آورده و چند وقت است مشغول معالجه است . باغ كثيف بود . عصر منزل آقاى عماد السلطنه رفتم . مدتى به صحبت گذشت . دو ساعت به غروب مانده به طرف شمران راه افتادم . غروب به شمران رسيدم .
اطلاعاتى از مردم چين و پيشرفت ژاپون
ديروز حضرت و الا منزل وزيرمختار دولت روس رفته بودند . اين وزيرمختار اسمش « بوتسوف » است . هشت سال در سيبرى و ده سال در چين و چهار پنج سال در جاپان بوده . زبان چين و جپان « * » را هم قدرى بلد است . خوب مطلع از حالات آن دو ولايت است . حقيقت تماشاى كاملى از آن دو ولايت بزرگ قديم كرده . به حضرت و الا عرض كرده بود كه تمام حالات چينيها بر خلاف ساير مملكتهاى دنياست . مثل اينكه ماها از سمت چپ سوار اسب مىشويم چينيها از سمت راست ، و قاعدهء آنجا اين است كه پسر تا زن نگرفته باشد ريش و سبيل را مىتراشد . وقتى كه زن گرفت سبيل را مىگذارد و بعد از آنكه به سن شصت سال رسيد ريش مىگذارد . چينيها در وقت تعظيم دو دست را جلوى سينه گرفته مشت خود را برهم گرفته قدرى خم شده دو مشت خود را تكان مىدهند و قدرى مىلرزند و دو دست را مىلرزانند . ولى جپانيها دو دست را روى زانو گذاشته و روى زانو را دست مىمالند . بعضى از حالات آنها را بيان كرده بود . ولى اينك جپان مثل فرنگ شده است . لباس و قواعد و كارهاى فرنگى را قبول كردهاند . سفراى آنها در فرنگ هيچ تفاوتى با فرنگيها
هامش
( * ) ( - جاپان )