آورده بودند به دست آقا دائى دادند كه به حضور مبارك ببرند . و امشب كه شب جمعه بيست و چهارم است در باغ شمال آتشبازى در حضور مبارك حاضر كردهاند . و من هم در منزل هستم . و سيف الدين خان امشب در منزل خودش كه كرايه كرده رفته است . و امروز صبح منزل جناب امير نظام آمد چندان اعتنائى به او نكرده و لاهيجان « * » را از حكومت او به استدعاى رئيس مامشى « 1 » ها موضوع كردهاند و رئيس مامشىهاى لاهيجان باشه آقاست كه بزرگ طايفهء مامشى است .
روز جمعه 24 شهر محرم الحرام
امروز بعد از نماز و غيره حاجى على خان پسر حاجى حسام الدوله عريضه براى مواجب خودش نوشته بود به توسط من به جناب مستطاب امير نظام داده شود . پس از آن رفتم باغ و عمارت جناب امير نظام و با ايشان به باغ شمال رفتم . جناب امين السلطان در بالاخانه مراجعت كردند و آمديم در چادر حضرت اقدس و الا و وليعهد روحى فداه .
جمعى از تجار را هم خبر كرده بودند و اين اشخاص هم حاضر بودند : جناب وكيل الملك تبريز ، جناب ميرزا محمود خان وزير مختار پطرزبورغ ، جناب ميرزا نصر اللّه خان دبير الملك ، آقاى ميرزا يوسف خان مستشار الملك « 2 » و جمعى هم . . . « 3 » در باب راه شوسه از سرحد تا قزوين مذاكره شد . مهندس فرنگى هم حاضر بود و برآورد خرج راه و اسباب عرابه و غيره را به انضمام چند باب مهمانخانه در ششصد هزار تومان كرده بودند .
منظور دولت اين بود كه اين كار به دست تبعهء داخلهء ايران و تجار درست شود كه به دست خارجه نباشد . بعد از مذاكرات زياد و آنچه استنباط شد از اين اشخاص و تبعهء ايران اين كار ساخته نمىشود و آخر به دست فرنگيها خواهد افتاد . بعد از گفتگوى زياد آنها ملزم شدند . و از طرف حضرت اسعد و الا وليعهد روحى فداه ناهار آوردند صرف شد . و تا عصر در باغ بوديم و دو ساعت به غروب مانده با حاجى ميرزا حسين خان گرانمايه آمديم قدرى در منزل راحت كرديم و در بالاخانه تماشاى عرض لشكر كه در
هامش
( * ) - از قصبات تابعهء تبريز است ، نه شهر لاهيجان واقع در استان گيلان .
( 1 ) - مامشى به خط امين لشكر اصلاح شده و درست است ، ولى در موارد بعد در نسخه « باشى » و « منشى » بود كه تصحيح شد . مامش از طوايف مشهور مكرى است .
( 2 ) - يقين ميرزا يوسف خان مستشار الدوله منظور بوده و سهو القلم است .
( 3 ) - جاى كلمهاى سفيد است .