نيست در دامنه جنوبى كوه سنگى مرتفع طولانى خشك بىآب و علفى واقع و متصل است كه نيز معروف زرقان است .
دو باب حمام و يك طاحونه و چند باب مسجد مختصر رعيتى دارد قريب سى باب دكان دارد كه بعضى لوازم سكنه و عابرين در آن يافت شود . چاپارخانه دولتى نيز در اينجاست . آب آن از يك رشته قنات شيرين و قريب سى دستگاه چاه آب معمولى است . زراعت آن هم از آب و هم از ديم به عمل آيد از قبيل غله و ترياك و پنبه و كمى خيار و طالبى [ و ] هندوانه يافت شود . باغات از هيچ قبيل ملاحظه نشد بلكه سواى چند اصله درخت بيد كليه اين آبادى اشجارى ندارد .
در دامنه كوه « كلهكا » كه در جنوب شرقى است قليلى رزستان جديد غيرمثمر ملاحظه شد . معدن برف بعضى از سنوات در درههاى كلهكا سواى هذه السنه يافت شود . شكار نيز در اين كوه كه يك فرسنگى واقع است بز و ميش و قوچ و پازن يافت شود ، كبك در اين حدود به ندرت ديده شود .
شرح راه از شيراز الى باجگاه در شرح منزل شيخبيد به شيراز به عرض رسيده و از باجگاه الى زرقان كه تقريبا دو فرسخ و سه ربع است تمام آن سواى نيم فرسنگ اخير در امتداد ماهورهاى پست سنگى پرسنگلاخ ممتد است و يك گردنه مختصرى در نيم فرسنگ بعد از باجگاه ديده مىشود كه كليه حركت عراده با اندك صعوبت ممكن است و كالسكههاى حكام فارس نيز از همين محل عبور مىكنند چنانچه بخواهيم تمام اين پنج فرسنگ را در عرض سه ذرع اصلاح نمائيم چهارصد و پنجاه تومان بر روى هم مخارج دارد آبى در اين امتداد سواى ركنى و چشمه باجگاه و نهر زمينى قريه توده كه در فرسنگى زرقان واقع است ديده نمىشود و اين نقطه قنات توده
دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى ) — صفحة 186
مساهمون: سيد على آل داوود
ص١٨٦