منزل چهاردهم اردوى مبارك همايونى به خوانسار
قصبهء خوانسار از توابع ايالت گلپايگان است واقع در سمت جنوب شرقى اين شهر . فاصله ما بين گلپايگان و خوانسار سه فرسنگ - و نيم تمام است . راه آن مسطح و صاف و به جهت عبور كالسكه جز تعمير بعضى نهرهاى باغات ما بين و سنگ برچيدن كوچه باغها كه قريب يك هزار عمله كار دارد مابقى باكمال سهولت است . از گلپايگان الى دو فرسنگ آبادى در عرض راه نيست تا آنكه به قريهء وانشان رسند و از آنجا الى قصبه خوانسار آبادىهاى قراء در امتداد رود مختصر خوانسار كه از جنوب به شمال جارى است به يكديگر چنان متصل است كه معبر عابرين اغلب از كوچه باغات و از زير سايه اشجار بهم - پيوسته است . تمام اين راه آبهاى شيرين و صاف در كمال زيادى كه از اطراف به وضعهاى مختلف مانند نهر باغات و آبشارهاى كوچك طبقات باغات به نظر آيد .
الحق مانند بلوك خوانسار از حيثيت هواى ييلاقى و صفا و آب و اشجار و زراعات مختلف و ميوهجات گوناگون در اغلب خاك داخله مملكت كمتر مشاهده شده . جمعيت قصبه آن قريب به سه هزار نفر ، آبادى آن از عمارات اربابى و رعيتى و بازار زياده از اندازه و استعداد آن است . كوه جنوبى خوانسار هميشه پربرف و داراى هرگونه شكار مىباشد . بلكه در اغلب اوقات نزديك آبادى يافت شود . در اين فصل كه اوايل تابستان است بقدرى هواى آن سالم و سرد است كه هنوز مردم در زير سقف تعيش مىنمايند و محتاج به خروج نشدهاند . توصيف خوانسار را از هر حيثيت چه از آبادى عمارات و قراء و چه از زيادى اشجار بىنهايت كه از بركت فضل الهى و عدل بىپايان حضرت