تظلم كردند كه اين رسيدگى به قاعده نشده است . بعد از آن به جناب قايممقام رجوع شد كه تحقيقات و رسيدگى كامل در اين باب به عمل بياورند و به هرطور معلوم شد رفتار نمايند . جناب قايممقام رسيدگى كرد و حكم داد كه كليساها متعلق به جماعت كاتوليك است و به تصرّف آنها داد . ولى از آنوقت دايما جماعت نصارا شكايت و تظلم مىكردند و چون هردو طرف رعاياى ايران هستند و آسودگى آنها منظور نظر همايونى مىباشد حسب الامر الاقدس به كارگذاران آذربايجان تلگراف شد كه دو كليساى كوناشا و صرنا را به جماعت نصارا بدهند و دو كليساى سورا و كارا در تصرف كاتوليكها باشد نه نصارا . ديگر شكايت نمايند « 1 » و نه كاتوليكها حرفى داشته باشند . و چون اين حكم مبارك همايونى تغييرپذير نيست آن جناب بايد نهايت اهتمام را بكنيد كه همينطور زود مجرى شود و بعدا ديگر طرفين حرفى نداشته باشند و انجام آن را اطلاع بدهيد .
نوزدهم - حضرت اقدس و الا وليعهد روحى فداه در شهر ربيع الاول گذشته مرقوم فرموده بودند كه قونسولهاى خارجه مقيمين تبريز مىخواهند خارج از تكليف و وظيفهء مأموريت خود رفتار كنند . جنرال قونسول انگليس در يك كار داخله دخالت كرده در ضمن كاغذى كه به كارگذارى خارجهء آذربايجان نوشته است صريحا مىنويسد كه من بايد به هر كارى خواه داخله و خواه خارجه باشد مداخله نمايم . در طهران با سفارت انگليس در اين فقره مذاكره شد و شارژدافر انگليس وعده كرد كه به جنرال قونسول تبريز تفصيل را نوشته او را ملتفت نمايد . آن جناب هم به اين فقره مسبوق باشيد و اگر جنرال قونسولگريهاى خارجه بخواهند در كار داخله مداخله بكنند قبول نكرده و تفصيل را براى اطلاع به طهران هم قلمى نمائيد .
بيستم - ارامنهء سلماس راپورتى از وضع خودشان نوشته بودند . جواب به آنها نوشته شد كه آن جناب كه وارد تبريز شديد احقاق حق آنها را خواهيد كرد و آنها را آسوده خواهيد نمود . اصل راپورت ارامنه به آن جناب داده مىشود كه فقرات آن را ملاحظه كرده رفع تعدّى از آنها بكنيد و آنها را آسوده و اميدوار نمائيد .
هامش
( 1 ) . كذا ، ظاهرا ننمايند مناسبت دارد .