دخلى نيست .
و صدر خاصه در روز شنبه و يكشنبه و صدر ممالك در روز چهارشنبه و پنجشنبه با عاليجاه ديوانبيگى در كشيكخانهء عالىقاپو مى ( نشسته ) [ 4 ب ] دعاوى شرعيّه را به هر نحو كه ايشان حكم مىكردهاند ديوانبيگى برطبق حكم ايشان اجرا مىنمود ، و مشار اليهما به تشخيص دعاوى مردم ( و ) مهر نمودن قبالجات و اسناد شرعيهء ايشان ( نيز ) اشتغال مىنمود ( هاند ) و عشر ( و ) ده نيم سيورغالات و بعضى از حق التولية و حق النظاره كه موافق شرط واقف با ايشان بوده مىگرفتهاند .
و ساير محالى كه با ( صدر ) خاصه نبوده نسبت به صدر ممالك داشته . و به نظر نمىرسد كه سواى ميرزا ابو طالب صدر خاصه در وجه احدى به صيغهء مدد معاش چيزى مقرّر شده باشد . و مشار اليه هزار و سيصد و شصت تومان مدد معاش داشته .
و آوردن طالب علمان به مجلس و عرض مطالب ايشان و اطعام ماه مبارك رمضان مختص صدر خاصه بوده ، و در بعضى از زمانها قضاى عسكر نيز با صدر خاصه بوده .
و موقوفات اصفهان و يزد و ابرقوه و كاشان و قم و ساوه و مازندران و استرآباد و گرايلى و حاجيلر و كبودجامه و نطنز و اردستان و نايين و قمشه و كمره و محلات و فراهان و گلپايگان و دليجان و خوانسار و جاپلق و برزرود و فريدن و رار « 1 » و مزدج « 2 » و كيار « 3 » با صدر خاصه بوده ، و تعيين حكّام شرع و مباشرين اوقاف آن ولايت را مشار اليه مىنموده و ساير ممالك محروسه [ 5 الف ] به صدر ممالك تعلّق داشت . و در بعضى از ازمنهء سلاطين صدارت خاصه و عامه با يك شخص بوده .
و عزل و نصب مباشرين موقوفات اگر تفويضى بوده باشد به صدر خاصه و عامه متعلّق است ، و اگر شرعى باشد هيچيك از حكّام شرع و صدور را مدخليتى در ( اين ) نيست . بلكه شرعا هركس را واقف متولّى و صاحب اختيار قرار داده باشد [ از ] مباشرين خواهد بود و تغيير آن مخالف شريعت مقدّسهء نبوى است .
هامش
( 1 ) . در جغرافياى اصفهان محمد مهدى ارباب گفته همان است كه لار تلفظ مىشود .
( 2 ) . در مآخذ كنونى ميزدج آمده است .
( 3 ) . شناخته نشد .