[ سپهدار در قزوين ]
سپهدار روز چهارشنبه 21 [ جمادى الاولى ] وارد قزوين گرديده و به اردوى خود ملحق شد و در طهران با دادن دستخط ثانى در عنوان مشروطيت باز عقلاء قوم متقاعد نگرديده ايرادت در مضمون آن نمودند و زمزمهء مردم بلند شد كه مقصود دولت پولتيك است ، و الّا با اين ايرادت واضحه دليل ندارد دستخط صادر شود .
از آن گذشته دولت اگر [ به ] حقيقت مشروطه داده است چرا به مدلول آن معمول نمىدارد . به علاوه سرباز سيلاخورى را چرا تحريك در شرارت و فساد مىكند . قطع نظر از اين مراتب اشخاصى مثل امير بهادر ، صنيع حضرت ، مقتدر نظام . . . « 1 » [ را ] كه ضد مشروطيت بودهاند حاليه نبايد اطراف خود مجتمع نموده پر و بال بدهد .
هيجان مردم آن به آنرو به ازدياد [ مىگذاشت ] . از طرفى نمايندگان روس و انگليس بهعنوان اصلاح مانع از پيشرفت مقاصد ملت و ورود قوهء قهريهء سپهدار مىشدند و با اين فشار ملّت در دربار همه روزه تشكيل مجلس مىنمودند و عنوان در تغيير بعضى از اصول قانون اساسى كه در خصوص كتابچهء انتخابات مرقوم افتاده بود بحث و گفتگو مىشد و مقصود درباريان فقط تأخير در اجراى امر مشروطه بود .
بعضى از وزراء دوربين عاقل كه مطلب را مىدانستند دورى از كار مىنمودند و بعضى مخصوصا علانيه بر وفق مقصود شاه صحبت مىداشتند . چنانچه علاء الملك اصرار در تغيير اصول قانون اساسى مىكرد و صنيع الدوله را تصديق نمىنمود . آخر الامر آن كتابچهء انتخابات را ملت قبول نكرد و قرار [ شد ] مجددا قانون انتخابات نوشته شود .
صنيع الدوله و جمعى ديگر مشغول گرديدند .
[ خراسان ، زنجان ]
25 جمادى الاولى - از خراسان خبر رسيد كه چون اعتضاد التوليه و بيگلربيگى به تحريك دولت در امور مشروطه مداخلات وخيمه مىنمودند در روز . . . « 2 » مردمان مشروطهخواه آنها را به قتل آوردند .
هامش
( 1 ) . نقطهچين در اصل است .
( 2 ) . در اصل نقطهچين است .