گفتار در بيان شمهاى - - از - - احوال شيخ ابو على سينا
چون اعلم علماى متقدمين و استاد حكماى متأخرين شيخ ابو على مدتى پرتو التفات و اهتمام بر سرانجام مهام وزارت انداخته بود بيان شمهاى از حالات آن جناب درين اوراق مناسب نمود ، و الاعانة من اللّه الودود .
پدر شيخ ابو على عبد اللّه بن سينا از عمال و كفاة بلخ بود و بتقدير ربانى در زمان امير نوح بن منصور سامانى ببخارا رفته ، ورزاى بخارا او را جهة عمل بقريهء افشنه فرستادند و عبد اللّه در آن قريه عورتى كه ستاره نام داشت به عقد خويش درآورد « 1 » شيخ ابو على در صفر سنهء ثلث و ستين و ثلثمائه « 2 » از آن ضعيفه متولد شد و چون مدت پنج سال از عمر شيخ منقضى گشت پدرش از افشنه ببخارا شتافته ، ابو على را بمعلمى سپرد و شيخ بواسطهء كمال رشد و قوت قابليت در مدت پنج سال علم اصول و ادب و قواعد عربيت را كما ينبغى ضبط نمود .
نظم
نهالى كه خواهد شدن سربلند * در اول دمد تازه و دلپسند
هم از شكل غنچه توان بازگفت * كه اين گل بسى طرفه خواهد شكفت
آنگاه پيش محمود مساح كه بقالى بود و در فن حساب مهارت تمام داشت علم حساب مطالعه فرمود . بعد از آن پدر شيخ ابو عبد اللّه الناتلى « 3 » را كه در سلك حكماى زمان خود منتظم بود به خانه برده ، ابواب انعام و احسان بر روى وى بگشاد و ابو على علم منطق و اقليدس و مجسطى ازو كسب كرد و علم فقه نزد اسمعيل الزاهد خواند .
هامش
( 1 ) - در ق كلمهء درآورد به خط ديگر در حاشيه افزوده شده
( 2 ) - سال 363
( 3 ) - در ق : البابلى و در خ : الباهلى