مىسازد و استفاداتى مىكند غائله به طول انجاميد .
از اطراف تلگرافات مستقيم بشاه ميرسد و گاهى از تيمور تاش و نصرت الدوله كه بازيگر اين حوزهاند شكايت مىشود تيمور تاش در هيئت عنوان كرد كه صلاح نيست مردم شاه را طرف قرار دهند كسى بايد در ميانه هدف شود و خودش اين وجهه را نداشت . من متحد المآلى بولايات تلگراف كردم كه منتشر كنند مشعر بر اينكه مخابرهء مستقيم بحضور شاه خلاف ترتيب است و روى سخن با من .
تيمور تاش به من گفت با شاه ملاقاتى بكنيد ، رفتم ، در اثر تلگرافات شكايت از تيمور تاش و نصرت الدوله شاه حدوسط را گرفته فرمودند ديگر حاجتى به نصرت الدوله نداريم چه عيب دارد از خدمت معاف باشد ؟ عرض كردم در اينموقع صلاح نيست معارضين جرى ميشوند فرمودند هرچه عقلت ميرسد بكن .
اندكاندك من حس كردم كه مسئله با اقدامات تيمور تاش و مشورت داور و نصرت الدوله تمام نمىشود و بمنهم مداخله نميدهند من از آن زمره نيستم كه خودم را داخل كنم كه ما سه تا را كجا مىبرند ، از طرف ديگر مسئوليتى هم نسبت بمصالح مملكت دارم . سرخود شرحى بقم نوشتم نه از آن قبيل كه ملل اجنبى ( متمدن يا مترقى ) چنين و چنان كردند بلكه باعتماد احكام اسلام آيه را حجت قرار دادم
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ
و باز الاسلام تحت سيوف الرجال اگر شب دزدى به خانه بيايد جوانان خانه را ميرسد كه دفاع كنند يا پير مردان را ، مملكت خانهء ملت است و دفاع كار مردان وامانده نيست و باز در حكم جهاد عموم مسلمانان شريكند .
مكتوب علماء از قم
مقام . . . رياست وزراء . . . با وجود بودن داوطلب زايد بر كفايت از شهرى و دهاتى و بيكار . نبايد كارگران را بيكار كرد و به جهت تمرين افكار بفنون قشونى تعليم اجبارى مناسبتر از نظام اجبارى است مستدعى است براى رفع نگرانى عموم در الغاى نظام اجبارى اقدام سريع بفرمائيد كه عموم داعيان بدعاى دولت ابدمدت . . .
محمد بن محسن ، شيخ نور اللّه نخعى هيئت علميهء اصفهان .
جواب عرض شد
بحاج آقا نور اللّه ، بعرض عالى مىرساند آنچه از داخل و خارج استنباط مىشود معاندين طرحى ريختهاند كه عمليات دولت را در خير مملكت خنثى كنند يا اينكه خاطر روحانيان محترم را از دولت مكدر و هردو خلاف مصلحت است . پافشارى دولت خدا نخواسته لجاج نيست شدت احتياج بانتظام و استقلال دولت اسلامى است سابق هم عرض شده بود فروع مسئله قابل بحث است و اين بحث با بعد مسافت غير ممكن . آقايان چه مانع دارند كه بتهران تشريف بياورند بگوئيم و بشنويم از براى دولت اشكال ندارد كه بازار اصفهان يا شيراز را بيك اعلان بگشايند . رعايت مقام روحانيت الزام مىكند مسئله بمذاكره ختم شود تقاضاى عوام كه آقايان حجج اسلام را در فشار گذارده درست مخالف استقلال مملكت و استحكام مبانى اسلام است آن ذوات محترم نبايستى براى تسلى عامى چند كه بعضى غافل و برخى معلماند با چنين امرى كه يگانه وسيلهء حفظ شهامت ملى است موافقت بفرمائيد .
ملاحظه بفرمائيد امروز حال مملكت در پرتو عنايت الهى و كفايت ظل اللهى چه مقام حشمتى نسبت بسابق به خود گرفته است بهتر آن است يكدونفر از معتمدين بتهران تشريف بياورند و بمذاكرات لازم رفع اشكالات بشود .
شرحى بآقا سيد نور الدين بشيراز
تلگراف محترم و اصل ، تشكر دارم كه خدمات من در شيراز منظور نظر آقايان گرام هست ملاحظه فرمودند كه پس از ورود بشيراز و پس از مطالعهء احوال چارهء انتظام ولايت را منحصر بايجاد افواج محلى ديده و عقلا و متنفذين ولايت بر املاك خود عدهاى سرباز نوشتند و پادار كردند و چه اثرها كرد من نبايد آيهء قرآن كريم را در تدارك قوه براى دفع اعداء اللّه به ياد جناب عالى بياورم .