تلگراف تجار يزد
. . . اولا ورود موكب مسعود بمقر فرمانفرمائى فارس و امنيت حاصله و رفع شرارت سارقين فارس در اين مدت قليل تشكرات صميمانه از طرف خود و عموم اهالى يزد بعرض ميرسانيم و اميدواريم در كليهء سركوبى و مجازات آنها ، خصوص چند طايفهء چهارراهى ولشنى و بواناتى كه اغلب از اتباع كهندل خان ميباشند و استرداد اموال مسروقه فروگذار نشود ، بلكه سالهاى سال بآسودگى بدعاگوئى ذات اشرف مشغول باشيم . هيئت تجار خراسانچى
تلگراف علاء السلطنه
نظر باينكه از مذاكرات محرمانهء سفارت انگليس پارهاى استنباطها شده بود ، از سفارت لندن و مأمور هندوستان استعلام شد ، بيم آن است كه اين سكوت و انتظار دولت انگليس منجر بپارهاى پيشنهادات از طرف آنها بشود و دولت را مجبور بقبول آن بكند . دو سال قبل دولت انگليس پيشنهاد كرد كه ژاندارم جنوب بتوسط صاحبمنصبان انگليسى ، همان مقصد را انجام بدهد ، حالا درصددند كه اگر اقدامات دولت نتيجه ندهد ، همان پيشنهاد را بكنند . وزارت خارجهء انگليس بسفير ايران اظهار كرده است كه از وعدهء فرمانفرماى فارس يك ماه بيشتر ميگذرد و از اقداماتى كه بنا بود براى تنبيه مرتكبين واقعهء اسمارت بشود اثرى بروز نكرد . نظر بهيجان عامه و تشويق روسها ممكن است دولت انگليس پيشنهاد خود را تجديد كند ، مع شئى زايد . وزارت خارجه از نقشهء جناب عالى مستحضر نيست ، اگرچه در حضورى فرمودهاند كه قنسول از نقشه مستحضر است ، منتظرم از نقشهء اقدامات به زودى تلگراف بفرمائيد كه از اقداماتى كه در نظر دارند جلوگيرى شود . محمد على
جواب من به علاء السلطنه 4 صفر « 1 »
دولت انگليس اهميت بيشتر بامنيت راه ميدهد ، اقداماتى كه شده است راجع به راه است و تدارك كه شد اشرار هم حساب مىبرند و مقصرين اسمارت « 2 » هم گرفتار خواهند شد . مانع گرفتارى مقصرين اسمارت ، محمد على خان كشگولى است و از صولت الدوله خواستهام و شرط واگذارى ايل به او است .
با تجربياتى كه از تبريز دارم نقشه بكى بدهم ؟ در تبريز تلگرافات رمز مرا از وزارت داخله براى امير حشمت فرستادند .
بختيارى صميمىترين طوايف است ، فوج چهارمحال را حاضر نكردند . لندن و كلكته ممكن است غفلت از اوضاع ما كما هو حقها داشته باشند ، توقعات دولت محل تعجب است .
هنوز پس از آنچه در فارس گذشته است موقع آن نرسيده كه صولت الدوله و محمد على خان كشگولى بجان هم بيفتند . قنسول انگليس كه نمايندهء آندولت است ، از پيشرفتى كه شده است راضى و خشنود است و انشاء اللّه طورى نخواهد شد كه اقدامات محتمله را صورت وقوع بدهند . با صحبتى كه من با وزير مختار انگليس يا او با من كرده است و آنچه از قنسول استنباط مىشود صحبت وزير مختار ما در لندن ، يا مأمور در هند پروپاى درستى ندارد .
( وزارت خارجه هم آن وزارتخانه نيست كه من بتوانم مكنون خاطر خودمرا بگويم . )
هامش
( 1 ) - عين همين مطالب را از زبان جنرال قنسول هندوستان بكارگزار ميگويند ، راپرت يوميهء تلگرافخانه براى تنظيم موجبات نظم كافى است و سفارت از جريان امور واقف . منظور اين است كه تلگرافى را داشته باشند و عينا بسفارت بفرستند .
( 2 ) - بنده به منزل نرسيده دولت انگليس مقصرين اسمارت را ميخواهد ، حق دارد ، تصور مىكند كه من قوهء كافى همراه دارم ، فكر نميكند كه اول بايد نظمى داد و قوه تدارك كرد بعد به هرج و مرج خاتمه داد . دولت خودمان از من نقشه ميخواهد در صورتى كه من اگر موقع مقتضى نقشه مىبود و نقشهاى ميداشتم ، نميگفتم كه مدعى روى نقشه با من مخالفت كند .