هم دارند مار زخمى است منهم چهكنم به او امنيت دادم .
ما بارگه داديم اين رفت ستم بر ما * بر قصر ستمكاران تا خود چه رود خذلان
آنچه ديديم نفوس ضاره امثال نصر السلطنه محفوظتر ميمانند و در جماعت محترمتر و مستفيدترند . رقعهء مخبر الملك بىلطفى نايب السلطنه و سپهسالار را نشان ميدهد ، آن وليخان جنگلى اين تربيتشدهء اكسفرد .
رقعهء مخبر الملك
قربانت شوم تعليقهء مورخهء 25 ربيع الاول با پاكت خوبى زيارت شد . از فرط گرفتارى و دلتنگى با اينكه لازم بود جواب عرض شود تا امروز بعهدهء تعويق ماند . پاكت جوف را چون عنوان غريبى داشت و ترتيبش هم مناسب نبود و بعلاوه در عدهء اولاد هم اشتباه شده بود بنده و ديگران صلاح ندانستيم بدهيم و بطوريكه در صفحهء مقابل ملاحظه ميفرمائيد عريضه خدمت والاحضرت ارسال شده و تا اين ساعت هم اثرى ظاهر نگشته است . اگر مطابق عريضهء بنده چيزى تلگرافا يا كتبا مرقوم داريد البته خالى از اثرى نخواهد بود . تلگرافى هم چند روز قبل درخصوص ماهانه مخابره شد كه بىجواب مانده ، حق هم با شما است چرا كه از تهران و تهرانىها به كلى بىخبر هستيد و گمان ميكنيد كه شايد ناظرها حالا هم بتوانند مثل سابق سيصد چهار صد تومان طلبكار باشند و نان و گوشتى راه بيندازند . خير اينطور نيست يكشاهى سبزى را هم ديگر نسيه نميدهند و تمام بايد با پول نقد خريده شود ، شايد هم خيال ميكنيد كه دروس داريد ، رزكان داريد ، البته عايدى آنها كفايت مخارج فوق العاده را مىكند . اينهم باز از بيخبرى از تهران و زندگى ماها است معلوم است وقتى عدهء اولاد صنيع الدوله را ندانيد بقيهء امور هم از همين قرار است . وزارت ماليه حاليه ماهانهء حوت را هم هنوز با وجود مكاتبات و تأكيدات نرسانده . حال كه اصلا ديگر ميل ندارم با اين اشخاص طرف باشم ، زيرا استطاعت راه بردن زندگى و دوندگى وصول ماهانه را هم در خودم نمىبينم . از سه كار يك كار را بكنيد يا بيائيد يا كارهاى خودتان را به ديگرى بسپاريد و يا در اول هر ماه دويست و پنجاه تومان نقد براى مخارج معمولى برسانيد تا برسيم بعايدات و مخارج فوق العاده ، شكل چهارم اين است كه عيال را هم بخواهيد بآذربايجان تا مخارج دوجا نباشد . در صورتى كه شما سلطان آذربايجان هستيد و بدون همراهى مركز و همسايه مىتوانيد كار كنيد خوب است ديگر قطع علاقه از تهران بشود زيرا كه احتياج آذربايجان بوجود شما هميشه خواهد بود و همينطور كه تابحال هيچ فشارى كافى براى انفصال شما نبوده است شايد منبعد هم نباشد . خداوند عاقبت را خير كند ، جسارت كردم و اميد عفو دارم ، ديوانه شدهام و در خواب هم تصور همچه روزگارى را نميكردم . چون وقت تنگ است و كاغذ به پست نخواهد رسيد زياده بر اين مزاحم نميشوم . محمد قلى
مقام اقدس نايب السلطنت عظمى
اميدوارى بازماندگان مرحوم شهيد صنيع الدوله اين بود كه پس از وقوع اين قضيه بپاس حقوق خدمتگزارى آن مظلوم از جانب اولياء دولت و امناى ملت توجه در تمشيت و ترتيب زندگانى آنها بشود . ولى حالا كه معضلات امور مملكتى سبب انصراف نظر حقشناس اولياء امور از اين نكته گرديده ، تا اين درجه تذكار را در پيشگاه مبارك لازم ميشمارم كه صنيع الدوله پس از پنجاه و شش سال عمر كه چهل سالش را براى منافع اين آب و خاك كوشش كرد ، حالا كه در كمال مظلوميت از دنيا رفته اگر تمام ملكش را بفروشند با قروضش كه متجاوز از دويست هزار تومان است و تمام صرف اشاعهء صنايع در اين مملكت شده تعادل نميكند ، چه رسد باينكه معيشت 10 نفر اولاد او را تعهد نمايد خاصه كه دو اولاد ذكورش هم در فرنگ مشغول تحصيلند و محتاج بيك معاش كافى مرتب .
پس در اين صورت اگر اولياء و امناء ملت لازم ميدانند توجهى فرمايند حقوق ديوانى او بطور اختصاص بدون كسر و نقصان با تصويب مجلس شوراى ملى در حق او برقرار و مرتبا عايد دارند ، كه موجب تشويق ساير خدمتگزاران صديق شده از هيچگونه فداكارى خوددارى ننمايند ، چنانچه آن بيگناه نكرد . ترتيب تقسيم مواجب در يادداشت جداگانه اينطور استدعا شده است ؛ براى چهار