تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خاطرات و خطرات ( فارسى ) — صفحة 165

مساهمون:

ص١٦٥
را كه در مجلس دربار با مشكوة الدوله گلاويز شده است ، در حضور مشير الدوله ، ميرزا نصر اللّه خان توى سر هم زده‌اند و فحاشى كرده‌اند ، پيشخدمت آنها را از مجلس بيرون كرده است ، اگر من امروز برياست عدليهء اصفهان بفرستم ، از دعاوى مادر اصلاح امور مملكت مردم چه تصورى حاصل خواهند كرد . » سيد با من ضديت بل خصومت پيش گرفت . رعاياى املاك زنجان شاه از دست مباشر شكايت كردند ، مباشر شاه را احضار كردم كه جواب بگويد ، البته شاه خوشش نيامد . سيد ملايرى از يكى از محاكم عدليه شاكى شد ، در آنوقت بواسطهء فقدان اجزا ، محاكم تميز تشكيل نشده بود ، سه نفر نماينده از مجلس خواستم ، از قضات استيناف با ايشان همراه كردم مخبر السلطان همشيره‌زاده را هم از طرف خودم مفتش قرار دادم ، از سيد پرسيدم آنكه به تو ظلم كرده است در كدام محكمه است ، گفت در محكمهء ششم . آن جماعت بامر سيد رسيدگى كردند معلوم شد حق با سيد است ، آن محكمه را از عدليه بيرون كردم . نظام السلطنه محرمانه اظهار داشت كه شاه مايل است شما وزارتخانهء ديگرى را اختيار كنيد ، مهلت خواستم تا محاكم پابرجا شود ، علت اين تقاضا احضار پيشكار شاه بود از زنجان براى جواب دادن به تظلم رعايا و رفتار يكسان من با شاه و بىنوا . آن روز بتقليد اروپا و عدم تجربهء شخصى آن اساس را ترويج كردم ، امروز معتقد نيستم . در مكانيك هم اختراعى كه اجزاش و خصوص پيچش كمتر باشد ترجيح دارد . عدليهء سه هنگامى ؛ ابتدائى و استيناف و تميز جز اتلاف عمر و تحريرات بىمصرف نتيجه ندارد و اين مراتب را ديديم سبب بهبودى نشد . قاضى بايد عالم و عادل و باايمان باشد و از مجازات بترسد و الا با هر ترتيبى عدول از حق مىكند ، نحويون چنين كردند ، ماهم ميكنيم همه‌جا صدق نميكند . رحيم خان چلبيانلو از رؤساى كشيكخانه در عدليه محبوس بود ، شاه مايل به آزادى او ، مجلس كه تقاضاى حبس او را كرده بود موافقت كرد آزاد شد ، خواست كالسكه با چهار اسب براى من بفرستد رد كردم ، فرارا بآذربايجان رفت و در آنجا به سبب همان مراعات به كار من خورد . از گرفتاريهاى اين دوره ، قتل فريدون زردشتى بود و حبس جماعتى مظنون ، در عدليه مردم چيزهائى از اوضاع فرنگ شنيده‌اند و آن ترتيبات را وحى منزل ميدانند و ميخواهند بىتدارك و فرصت در اندك مدت ، به منزل آخر برسند .
خاطرات و خطرات ( فارسى ) — صفحة 165 | مهديقلى هدايت ( مخبر السلطنه )