تخطي إلى المحتوى الرئيسي

خاطرات ممتحن الدوله ( فارسى ) — صفحة 88

مساهمون:

ص٨٨
احضار به تهران نمود و مأموريت قنسول ژنرالى تفليس بداد . چند سال هم در قفقازيه ماند . تذكرهء ايران را در آن مملكت رواج داد . عايدات اين ممر را خود بخورد و مبلغ مختصرى همه‌ساله به مركز مىفرستاد . تا اينكه در سال 1277 هجرى قمرى احضار گشت و به جاى او ميرزا عبد الرحيم خان ساعد الملك و قائم‌مقام برادرزن مرحوم ميرزا سعيد خان وزير كه در اسلامبول به‌جاى ميرزا احمد خان سرحددار و مصلحتگزار بود مأمور تفليس گشت و حاجى ميرزا حسين خان به تهران آمد و مأمور وزير مختارى ايران در اسلامبول گشت و در اين شهر چون عموم بزرگان عثمانى عارف مسلك بودند و هستند حتى شخص سلطان ، روزى اقلا دو ساعت بايد با مرشدى طرف صحبت بوده باشد ، و در همان زمان بود كه حاجى ميرزا صفا « 1 » حوزهء عرفانيش در اسلامبول داير و رايج بود . اول تدبير حاجى ميرزا حسين خان اين بود كه جناب حاجى ميرزا صفا را در سفارت ايران منزل دهد و بدين‌واسطه پاشاها و بزرگان عثمانى براى درك صحبت و بحث در مورد عرفان با حاجى ميرزا صفا به سفارت ايران آيند و در اثر آن مشكلاتى كه در كار پلتيكى ايران و عثمانى دست مىداد به توسط پاشاهاى بزرگ حل و فصل مىشد . اين بود كه با على پاشا و عالى پاشا و فؤاد پاشا صدور مفخم دوران سلطان عبد المجيد و سلطان عبد العزيز دوستى پيدا كرده و صاحب نفوذ و قدرت كامله در اسلامبول گرديد و در آن هنگام سلاطين اروپا براى آزادى يونان به دولت عثمانى فشار آورده و مملكت يونان آزاد گرديد . تجار بزرگ يونانى مقيم اسلامبول به واسطهء نفوذ حاجى ميرزا حسين خان داوطلب تابعيت ايران مىشدند و تذكرهء ايران را خريدارى مىكردند . كار تبعيت ايران بجايى رسيده بود كه حاجى ميرزا حسين خان تذكرهء ايران را تا به صد هزار ليره به فروش رسانيد . اگرچه اين مبالغ و اين بيان قدرى اغراق‌آميز به نظر مى - آيد ، ولى آن كسانىكه در آن‌زمان حاضر بوده‌اند اينطور نقل كرده‌اند و بايد از آنها سؤال كرد .
هامش
( 1 ) - صفائيه حضرت عبد العظيم كه مقبرهء خانوادگى فاميل شقاقى در آنجا است در اثر سكونت آن مرحوم در آنجا به وجود آمده . ( ح . ش . ) مرحوم ميرزا حسينعلى خان سپهسالار ، صدراعظم ناصر الدينشاه مرحوم ميرزا حسنعلى خان گروسى - اميرنظام