يك قطعه از اسكدار كه متصل ببغاز است و عمارتهاى عالى و خيابان وسيع و اسكله چوبى دارد باقى از توابع آن قبرستان عظيم شمرده مىشود ولى در اطراف اسكدار در كنار درياى مرمره حيدر پاشا قاضى كوى ومدا و در دامنه تل آباديهاى خوب و عمارتهاى عالى باصفا بسيار هست روزبروز بر آبادى اين قطعه افزوده مىشود بواسطه اتصال راهآهن بغداد به اين نقطه راهآهن بغداد چند سال است بدست آلمانها شروع شده و بزرگترين وسايل نفوذ آلمان در آسياى صغير مىباشد و در واقع اين راه بواسطه اتصالى كه به خاك ايران در سرحد خانقين حاصل خواهد كرد گوشه چشم آلمان را بسوى ايران دوخته تصور مىكند شايد روزى بشود اين خط آهن را از راه قصر شيرين بتهران متصل نمايد و روس و انگليس در نهايت جد و جهد از اين آرزوى دور و دراز آلمان جلوگيرى مينمايند .
بالجمله راهآهن بغداد در حيدرپاشا متصل بدرياى مرمره شده است و كمپانى آلمانى عمارت مفصلى در كنار درياى مرمره براى مركز اين راه بنا نموده چند سال است در آن كار ميكنند و هنوز تمام نگشته و اينك درب و پنجرهء آن را ميسازند و بهتر و عالىتر عمارتى است كه در اين اطراف ديده مىشود سد معتبرى هم در مقابل اين عمارت در دريا ساختهاند براى حفظ عمارت و محل توقف كشتيها بر سر اين عمارت بيرق آلمان و عثمانى هردو ديده مىشود كشتيهاى كوچك آلمانى از اين محل بفاصله بيست دقيقه مسافرين راهآهن و غيره را باستانبول و بيك اوغلى ميرسانند و ممكن است در آتيه نزديك اين نقطه يكى از نقاط مهم دنيا بشمار آيد .
در اين مقام ضرر ندارد نامى هم از جامعهاى استانبول و جاهاى ديدنى ديگر آن برده شود از جامعهاى ديدنى استانبول يكى جامع اياصوفيه است كه اول كليسا بوده و در زمان سلطان محمد فاتح جامع گشته است وضع بنا و حجارى آن قابل بسى تمجيد است اگرچه استانبول جامعهاى عالى دارد مانند جامع سلطان بايزيد جامع سلطان احمد جامع سلطان سليم جامع سلطان سليمان و جامع شهزادهباشى و غيره ولى هيچيك مانند اياصوفيه نيست و از جمله تماشاگاههاى استانبول موزه همايون است كه در خود استانبول مىباشد يك قسمتش موزه احجار است و سنگهاى تاريخى
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 66
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٦٦