از دو حزب بكارها ميرسيد و به قوت و قدرت آلمانها كار روائى مينمود ادارات دولتى هم اسمى بىمسمى بود و چرخ كارها چه راجع بقشون و چه راجع به كارهاى مملكتى بدستور و به پول آلمانها ميگشت حتى حكومت منزوى هم حق السكوتى از آنها ميگرفت و امرار حيات ميكرد چيزى كه در اين شهر از همه جا بيشتر ديده ميشد اختلاف كلمه ما بين عثمانيان و آلمانها بود كه علت آن را در فصل پيش از اين فصل خواندهايد و بمناسبت نزديكى اين شهر بسرحد عثمانى و نفوذى كه عثمانيان در اين جا دارند و بواسطه تكيه دادن اعتداليون اين شهر برغم دمكراتها بعثمانيان بهواخواهى اتحاد اسلام يا بر ضد سياست طرفدارى آلمان بروز اختلاف مزبور در اين شهر شديدتر از بلاد ديگر است .
پس از اقدامات عملى كنت كانيتز بىشركت عثمانيان فوزى بيك آتاشه سفير عثمانى از تهران ببروجرد آمد كه از اقدامات كنت مزبور باخبر گردد و بلكه با نظام السلطنه الفتى حاصل كند عبد الحميد خان يمين نظام كه اكنون سردار مقتدر لقب دارد و بمناسبت اينكه در استانبول تحصيل نظام كرده با عثمانيان مربوط است از تهران با فوزى بيك حركت كرده مشوق خيالات اوست در بروجرد روى خوشى از نظام السلطنه نديدهاند كنت كانيتز هم آنها را خشنود نكرده بكرمانشاهان آمدهاند كه در اينجا بر ضد مداخله آلمانها اقدامات بنمايند و از جمله كارها كه كردهاند اين است كه يمين نظام با روابط خصوصى كه با اقبال الدوله داشته او را با عثمانيان همراه كرده است اقبال الدوله هم بواسطه ضديت با نظام السلطنه و مخصوصا بسبب اتحاد او با آلمانها باظهار اتحاد با عثمانيان دل خوش داشته است و آنها را براى خود تكيه گاهى قرار داده كه از تعرض نظام السلطنه و دمكراتها محفوظ بماند عثمانيان هم اقبال الدوله را در دست نگاهداشتهاند كه نظام السلطنه را به او تهديد نموده مقاصد خود را انجام بدهند و كار صورت غريبى به خود گرفته است .
اعتداليون كرمانشاهان بلكه تمام اشخاص متنفذ متمايل بروس و انگليس با اقبال الدوله در باطن همراهى مينمايند و نميخواهند بگذارند او روانه شود از طرف ديگر نظام السلطنه با كمال اصرار بيرون كردن اقبال الدوله را از كميته دفاع ملى تقاضا ميكرد و حوادثى كه بر خلاف انتظار واقع ميشد از قبيل بىنظمىها و آدم
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 327
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣٢٧