كرد و به خيال خود كار ضمانتنامه را هم با آلمانها انجام داده خاطر خود را از اين رهگذر آسوده نمود ولى من نميتوانم باطمينان بنويسم كه قرارداد نظام السلطنه با آلمانها براى حفظ استقلال ايران كافى بوده باشد خصوصا كه عثمانيان رضايت ندارند كه ما مستقيما روابط سياسى خود را با آلمان محكم نمائيم و دوست ميدارند در اينوقت روابط ما با آلمان بتوسط آنها بوده باشد چنان كه آلمانها هم ميخواهند با ما رابطه مستقيم داشته باشند نه بتوسط عثمانيان و اكنون درصدد نگارش اين مطلب و سببهاى آن نميباشم زيرا موقع نگارش آن در آتيه خواهد رسيد و بعلاوه امضاى يك مأمور جزء نظامى آن هم در ايام جنك در يك مملكت اجنبى در صورت فاتح بودن آندولت چه اثر خواهد داشت كه در حال شكست خوردن او داشته باشد .
بهر صورت نظام السلطنه يك نوشته ضمانتنامه از آلمانها بتوسط كنت كانيتز گرفت كه تا مدت بيست سال استقلال سياسى و اقتصادى ايران را ضمانت داشته باشند و هم قراردادى در باب پول و اسلحه با آنها داد و تدارك كار خود را گرفته مصمم شد روز - بيست و نهم ماه صفر يكهزار و سيصد و سى و چهار ( 1334 ه ) از بروجرد بجانب صحنه حركت نموده آنجا را اردوگاه عمومى قرار دهد و به زودى علت اختيار نمودن صحنه را براى اين كار خواهيد خواند نگارنده هم تكليف خود را ندانستم كه بعد از حركت نظام السلطنه ديگر در بروجرد بمانم چيزى كه حواس مرا مشوش دارد اين است كه پول من تمام شده و دسترس به هيچ كجا ندارم اين مسافرت هم محتاج است بوسائلى از زاد و راحله كه هيچيك آماده نيست در مجلسى نظام السلطنه و كنت كانيتز اصرار ميكنند كه نگارنده با اردو حركت نمايم بناچارى ميگويم وسائل حركت فراهم نيست كنت كانيتز حيرت مىكند و نظام السلطنه ميگويد هرقدر پول بخواهيد حاضر است ميگويم از اين پولها هرگز نخواهم گرفت نظام السلطنه سعى مىكند نماينده نظامى آلمان نفهمد من چه گفتم ميگويد از حاصل املاك شخصى خود بشما مىدهم ميگويم از شما پول نميگيرم مگر بعنوان قرض اين مجلس ميگذرد و بالاخره با استقراض جزئى وجه راحله خريده وسائل حركت را بطور اختصار فراهم ميآورم در حالتى كه بيش از چند تومان ندارم كه مخارج بخانواده خود بدهم و يا با خود بردارم خانواده
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 313
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٣١٣