آذوقه لازم نقدا قيمت آن را خواهند پرداخت .
به خط ريز
قشون روس فقط براى محركين آلمانى و اطريشى و عثمانى و اشخاصى كه براى جلب منافع غيرمشروع با دشمنان ما متحد شده و اين فقره مدلل ميدارد كه بر ضد دولت امپراطورى روس و متحدين او قيام كردهاند مخوف و هولناك مىباشد .
پيش از اينكه اين بياننامه را نشر بدهند بياننامهئى نزديك به اين مضمون فرستادند شاه دستخط نموده از طرف دولت نشر گردد ولى شاه آن ورقه را بدور انداخته امضاء نكرد اين بود كه سفارت روس خود اين بياننامه را نشر داد و سوء تأثير كرد چه افكار عمومى كاملا بر ضد روس و انگليس است و اين بياننامه بعد از تجاوزات استقلالشكنانه كه در سالهاى آخر از دولتين روس و انگليس در ايران شد و خلف وعدههائى كه از آنها ديده شد جاى شبهه براى كسى باقى نماند كه روابط حسنه آنها با ما روابط حسنه گرگ با ميش است و ايرانيان ديگر فريب اين دسيسهها را نبايد بخورند اين بياننامه براى آسايش خاطر معدودى از روس و انگليسپرستان مفيد است كه بدانند دوستى آنها با روس و انگليس در اينموقع آنها را از خطر نگاهدارى خواهد كرد و بالجمله از اين بياننامه نيكو هويدا مىشود كه روسها بملت و دولت ايران با چه نظر حقارتآميز مينگرند .
اينك نظرى باوضاع قم - مهاجرين تهران كه بقم رسيدند رؤساى فرقه دموكرات كه قوه ژاندارمرى را در دست خود ميديدند و روابطى با سفارت آلمان و عثمانى احراز كرده بودند بىدرنگ كميتهئى بنام كميته دفاع ملى تشكيل داده اوراقى منتشر ساختند و اشخاصى را بولايات فرستاده باقدامات لازم قيام كردند در صورتى كه مردم كاردان كار كن در ميان آنها بسيار كم بود از طرف ديگر جمعى از رؤساى اعتداليون و فرقهاى ديگر و اشخاص منفرد هم براى اينكه از مليون عقب نمانند يا از روى وطنپرستى در قم جمع شدند و چون ديدند رشته امور بدست فرقه دموكرات است و به ديگران رخنه نميدهند دلتنگ شده رقابتى كه بنام اختلاف حزبى در تهران بود در قم بروز كرد اما خيرخواهان بميان افتاده نگذاردند چندان اثر بر اين اختلاف مترتب گردد و نمايندگان مجلس شورايملى هم كه در قم بودند هيئتى تشكيل داده از ميان خود كميته چهار نفرى مركب از نمايندگان دستجات
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 297
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٩٧