ازينگى امام كه نيمه راه قزوين بتهران است تجاوز نخواهد كرد پارهئى از دولتيان كوتهنظر اين سخن را باور كرده مردميرا كه پىدرپى در دربار جمع شده تكليف ميطلبيدند آرام نمودند اما اين اغفال بيش از چهار روز طول نكشيد و روز پنجم مقدمه قشون ازينگى امام بجانب كرج و شاهآباد كه چهار فرسخى تهران است حركت كرد .
روز هفتم محرم يكهزار و سيصد و سى و چهار ( 1334 ه ) يكى از روزهاى بزرگ تاريخى ايران شد روز مزبور روز مبارزه سياسى دولت جوان ايران با دولتين روس و انگليس و متفقين آنها شد اثاثيه سلطنتى براى نقل و تحويل دادن پايتخت جمعآورى شد از طرف شاه بدربار لندن و پطروگراد تلگراف شد كه چون بدون ملاحظه و بدون هيچ جهت قشون روس به طرف پايتخت من ميآيد لازم دانستم پايتخت خود را تغيير بدهم منبعد هراتفاقى بيفتد دولت ايران مسئول نخواهد بود سفراى دول آلمان و اطريش و عثمانى از تهران خارج شدند جمع كثيرى از رجال دولت و ملت تا آنجا كه توانستند و وسائل حمل و نقل فراهم بود تهران را ترك نمودند انقلاب شديد در شهر هويدا گشت اداره ژاندارمرى بجانب قم روانه شد ژاندارم و پليس از دم ارك همايون تا بدروازه حضرت عبد العظيم صف كشيدند كالسكه سوارى شاه را حاضر كردند بوسيله تلگراف ببلاد ايران خبر داده شد كه شاه پايتخت خود را عوض مينمايد انقلاب به تمام مملكت سرايت كرد خلق در تلگرافخانهها جمع شدند و بانهايت بىاختيارى انتظار خبر مركز را ميكشيدند .
مردم تهران كه قطع داشتند بمحض خارج شدن شاه از تهران قشون روس از از شاهآباد وارد شهر شده اشرار شهرى با آنها همدست گشته از هيچگونه بىانتظامى فروگذار نخواهد شد بينهايت در وحشت و اضطراب بودند .
و بهرصورت بعد از ظهر روز هفتم شاه صمصام السلطنه بختيارى و محمد وليخان سپهدار را كه دومى نام وزارت جنگ دارد مأمور كرد بسفارتخانه روس و انگليس بروند و رسما اطلاع بدهند كه پايتخت دولت تبديل باصفهان مىشود و از تلگرافى كه بدربار لندن و پطروگراد شده آنها را خبردار نمايند .
دو فرستاده دولت كه رسالت خود را انجام دادند موجب اضطراب خاطر و
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 294
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢٩٤