گاهى براى آنها مذاكره نمايم چون از تنهائى در مونترو خسته شدهام و اين كار را هم خدمتى بمعارف ميدانم اجابت نموده بلوزان ميروم در ربيع الاول يكهزار و سيصد و سى 1330 و هم در اين ماه از لندن مكتوبى ميرسد از دفتر كنگره نژادى حاصلش آنكه ما قبول كرديم در كميته مركزى دائمى كنگره نژادى يكنفر نماينده اختصاص بايران داشته باشد به شرط آنكه آن نماينده شما بوده باشيد و با تشويقى كه از سفارت لندن مىشود عضويت كميته دائمى مركزى را كه چهار سال بايد دوام يابد ميپذيرم و چون حالت مزاجى من اجازه نميدهد بلندن مسافرت كنم شرح ذيل را در جواب كنگره نوشته با ترجمه انگليسى آن بلندن ميفرستم .
4 ربيع الثانى يكهزار و سيصد و سى 1330 مطابق 24 مارس 1912 از لوزان بكميته مركزى كنگره نژادى - ملل مختلفه را آگاه نمودن از اخلاق و عادات يكديگر لغو نمودن مدخليت رنگ و ديگر ما به الامتيازهاى نژادى مختلف را در ميدان علم و تربيت - كوشش كردن در اتحاد اصول تربيت و تعليم در دار العلومهاى ملل مختلف - ترويج نمودن از خط و زبان سهل التناول بين المللى - واداشتن هريك از ملل را برعايت احترامات ملل ديگر و محترم شمردن هريك مقدسات مذهبى و ملى ديگران را گرچه به آن معتقد نباشد - نفوذ دادن معلومات عاليمرتبه امروز را در اقوامى كه بواسطه نامساعدتى اسباب از قافله ترقى عقب افتادهاند - اقدام نمودن به آنچه وسيله الفت و آميزش ملل و بر طرف شدن موجبات جنگ و جدل است - و بالجمله استفاده نمودن از روشنائى ترقيات محير العقول عالم در قرن بيستم كه اينها است يگانه مقصد كنگره نژادى عالم حسنش غير قابل انكار است .
بلكه حقيقت انسانيت بسراسر هستى خود اين انديشه عالى را تقديس مىكند و پيروانش را بهزار زبان تبريك ميگويد .
ولى آنچه شايان دقت است اين است كه در مقابل طمعكارى جمعى سرمايه - داران بيمروت و حريصان بكشورستانى كه در تجاوز بحقوق و حدود ديگران افتخار مينمايند و ريخته شدن خون اولاد بشر را در راه رسيدن بمقصدهاى نامشروع خود مباح ميدانند و از كتاب حقوق ملل بملتهاى ضعيف هيچگونه بهره نميدهند آيا اقدامات
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص٢١١