ناصر الملك از سفر بيايد بلكه با او بشود قدمى رو باصلاحات اساسى برداشت ناصر الملك ميآيد ملاقات مىشود و عقيده او معلوم ميگردد عقيده ناصر الملك اين است كه قواى صالح ملت بايد دست بدست يكديگر داده با اتحاد كامل دست اشخاص فاسد را از دامان كارها كوتاه نموده به پيشانى آنها داغ باطله بزنند كه آنها بالمره دندان طمع را از تصدى امور كنده بجاى خود بنشينند و مابقى مردم باهم الفت كنند و اگر اختلاف مسلك سياسى دارند اختلاف مسلك موجب دشمنى آنها با يكديگر نگردد و همه را بيك مقصود از راههاى مختلف حركت نمايند نگارنده بناصر الملك اصرار ميكنم هيئتى از اشخاص صالح براى كارهاى اساسى تشكيل شود كه با وزارتخانهها كار بكنند دعات بولايات بفرستند كه مردم را بقانون و مشروطه آشنا كنند فوائد مشروطه را بمردم بى خبر حالى نمايند معارف را ترويج كنند ضمنا از احوال مردم در ولايات تفتيش نمايند و هم يك هيئت بخارج مملكت بفرستند براى توجه دادن افكار ملل ديگر بجانب ايران و ديدن ارباب جرائد در هرجا و ملاقات مستشرقين و رجال با سياست دنيا در انگلستان و فرانسه و آلمان و روسيه و عثمانى و راجع به اين ترتيب رسالهئى نوشته با حضور سپهدار اعظم و صنيع الدوله در خانه ناصر الملك ميخوانم بعلاوه لايحهئى راجع بتكليفات اشخاص كه بولايات داخله ميروند كه در چه مبحثها بايد صحبت بدارند و چه بايد بكنند و اگر از آن قرار تخلف كردند نظميه با آنها چه معامله بكند نوشته قرائت ميكنم فى الجمله اقدام هم در انجام اين كار اساسى ميكنند ولى اغتشاش امور وزارتخانها و كشمكش اعتدال و انقلاب باولياى امور فرصت نميدهد به كارهاى اساسى بپردازند مدتى اهتمام مىشود بلكه يك عده از اشخاص صحيح را در تحت يك مرامنامه عملى جمعآورى كرده دقت نمائيم اشخاص مغرض داخل نشوند بلكه بتوانيم بدست آنها اقدامى در كارهاى اساسى بنمائيم آن هم صورت نميگيرد اعتداليون تقاضا ميكنند عضويت حزب آنها را بپذيرم و بواسطه اختلاف مسلك رد مينمايم انقلابيون توقع دارند بىشرط و قيد با آنها كار كنم آن را هم نميتوانم قبول نمايم و منفرد كار كردن را ترجيح مىدهم بر داخل شدن در حوزههائى كه منزه از اغراض شخصى نميباشد .
در خلال اين احوال از وزارت داخله مينويسند ترا در كرمان در درجه اول
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 146
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٤٦