داده نشده است و آنچه گفته مىشود مبنى بر سياست و اغفال ملت است رؤساى بختيارى ميبينند اگر اندك مسامحه كنند عاقبت وخيم براى آنها خواهد داشت بعلاوه آنكه در تمام دنيا بدنام شده مورد ملامت واقع ميگردند كميته سرى انجمن سعادت هم بعد از مداخله نمودن قشون روس در تبريز و خراسان مسلك صلحطلبى خود را تغيير داده رستگارى را در تصفيه نمودن تهران و خلع محمد على شاه دانسته بمجاهدين اصفهان گيلان تعليمات سخت در ملاحظه نكردن از اجانب و گوش ندادن بسخن قنسولهاى روس و انگليس و حمله نمودن بتهران ميدهد و از مراكز مهم آزاديخواهان ايرانى كه در قفقاز و غيره است نيز مجاهدين تشويق ميشوند بحمله نمودن بتهران حجج اسلام نجف هم در صدور احكام شرعى دقيقهء فروگذار نميكنند اين اسباب همه جمع شده سبب ميگردد كه رؤساى بختيارى دو مرتبه مشغول جمعآورى قواى خود ميشوند سردار اسعد در تاريخ بيست و هفتم جمادى الاولى هزار و سيصد و بيست و هفت 1327 با هزار نفر در اصفهان ضياء السلطان پسر سردار اسعد با پانصد نفر از فريدنسالار حشمت - مرتضى قليخان - منتظم الدوله هژير السلطنه - عزيز إله خان و جمعى ديگر از خوانين محترم در ركاب سردار اسعد به طرف تهران حركت ميكنند روز پنجم جمادى الثانى منتظم الدوله و ضياء السلطان از راه نيزار وارد قم ميشوند متولى باشى قم كه نهايت قدرت را در قم دارد در مشروطه اول او را بواسطه اوقاف قم بمحاكمه بتهران آورده اوقاف و توليت را از او گرفتند و خانهنشين شد در هنگام تسلط محمد على شاه يعنى در استبداد صغير باز او را توليت داده بر سر كار آوردهاند در اينوقت به خود آمده از روز غلبه مليون ترسناك گشته بتوسط انجمن سعادت تلگرافى بحجج اسلام نجف كرده اظهار مشروطه خواهى و انقياد نموده است و در جواب به او امر شده با اردوى بختيارى كه بقم وارد مىشود همراهى كند از اين جهت او و مردم قم در ورود بختيارى پذيرائى ميكنند خوانين خلج هم كه از محترمين قم هستند هرچه مىتوانند مساعدت نموده رؤساى بختيارى را از خود ممنون مينمايند و انتظام قم و نواحى آن از طرف بختياريها به آنها سپرده مىشود سردار اسعد روز هفتم جمادى الثانى خود وارد قم مىشود و اردوى او روز هشتم خلق قم بازارها را بسته از اردوى بختيارى استقبال مفصلى ميكنند .
حيات يحيى ( فارسى ) — صفحة 105
مساهمون: يحيى دولت آبادى
ص١٠٥