هستند . »
( Purchas , samuel . Hakluyus Posthumus or Purchas His Pilgrimes , Glasgow , 1905 , V . 8 . p . 640 . )
سيلوافيگوئروا سفير اسپانيا در دربار شاه عباس كه در سال 1617 م / 1026 ه از اين بندر عبور كرده است آن را با عنوان بندر ناميده و مىنويسد : « اين مكان كه هوايش گرمتر از هرموز و زمينش خشك و كثيف بود و جز تعدادى خرما بن درخت و گياه ديگرى نداشت . تقريبا در سيصد پايى دژ كهنه و مقر چادرهاى سفير ، نزديك دويست خانه وجود دارد كه بوميان در آن زندگى مىكنند » . ( فيگوئروا ، پيشين ، ص 68 ) . آبادى اين بندر پس از سقوط هرموز شروع شد . « پيترو دولاواله » اولين مسافرى است كه پس از سقوط هرموز از اين بندر ياد كرده است . او از مهاجرت تعداد زيادى از تجار و بوميان هرموز به قلعه بندر ياد كرده و آن را جانشين هرموز مىداند . ( سفرنامهء پيترو دولاواله ، ترجمه شجاع الدين شفاء ، بنگاه نشر و ترجمه كتاب ، تهران 1348 ، ص 304 ) . گسترش شهر پس از سقوط هرموز به سرعت انجام پذيرفت توماس هربرت كه در سال 1627 م . / 1036 ه . از اين بندر عبور كرده است مىنويسد : « شهر بيش از هزار خانه دارد و بازارى جديد در آن ساخته شده است و ديوارهاى حصار مانندى اطراف آن ديده مىشود » .
( Herbert , Thomas , some years travels into divers parts of Asia and Africa , London , 8361 , p . 121 ) .
پس از ورود نيروهاى ايرانى به اين منطقه بندر گمبرو به عباسيه و سپس بندر عباس تغيير نام داده است . نام جديد آن اولين بار در متن نامه امام قلى خان حاكم فارس به ژنرال وادل افسر انگليسى مستقر در بندر جاسك در سال 1623 م . / 1033 ه . آمده است و . . .
( Steens gaard , The Asian trade revolution . . . , Chicago , 5791 , p . 398 )
در متون فارسى نيز اولين بار اسكندر بيگ منشى در كتاب عالمآراى عباسى از بندر عباس ياد كرده است ( عالمآراى عباسى ، پيشين ، ص 1623 ) .