كه همان خمس است ، البته اين در صورتى است كه آيه مدنى باشد امّا چنانچه در مكّه نازل شده باشد ، آن وقت مراد از آن مطلق احسان خواهد بود .
به هر جهت امر آيه متوجّه رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم و همهء مسلمانان است . و آنان را به آثار نيك خمس و يا صدقه تذكر مىدهد و مىفرمايد اداى اين حق براى كسانى كه هدفشان كسب رضاى خدا و انجام عمل خالصانه است ، بهتر بوده و آنان رستگارانند .
( 39 )
( وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ رِباً لِيَرْبُوَا فِي أَمْوالِ النَّاسِ فَلا يَرْبُوا عِنْدَ اللَّهِ وَ ما آتَيْتُمْ مِنْ زَكاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ )
: ( و آنچه از ربا مىدهيد تا مال مردم زياد شود نزد خدا افزوده نمىشود و آنچه از زكات كه براى رضاى خدا مىدهيد ، زياد مىشود و زكات دهندگان مال خود را زياد مىكنند )
( ربا ) يعنى نموّ مال و زياد شدن آن .
مىفرمايد : مالى كه شما به مردم دادهايد تا اموالشان زياد شود - نه به قصد رضاى خدا - آن مال نزد خدا زياد نمىشود و ثوابى از آن عايد شما نمىگردد چون قصد قربت نداشتهايد ، امّا آن مالى كه براى رضاى خدا داديد ، چند برابرش عايد شما مىشود و چنين كسانى مال خود يا ثوابشان را مضاعف مىكنند . پس ظاهرا مراد از ( ربا ) رباى حلال است ، يعنى اينكه مالى را بدون قصد قربت به كسى بدهند و مراد از ( زكات ) صدقه يا مالى است كه براى رضاى خدا اعطاء شود ، البتّه اين در صورتى است كه آيهء مزبور مكّى باشد امّا اگر در مدينه نازل شده باشد ، مراد از ( ربا ) رباى حرام و مراد از ( زكات ) همان زكات واجب است .
و اين دسته آيات به آيات مدنى شبيهترند ( اللّه يعلم )
[ آيهء ( 47 - 40 ) اشاره به اتحاد خلقت و تدبير در عالم و رابطهء مستقيم بين اعمال مردم و حوادث عالم و بيان عاقبت دو گروه مؤمن و كافر ]
( 40 )
( اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ هَلْ مِنْ شُرَكائِكُمْ مَنْ يَفْعَلُ مِنْ ذلِكُمْ مِنْ شَيْءٍ سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ )
: ( خداست آنكه شما را خلق كرد و سپس روزى داد و پس از آن اوست كه شما را مىميراند و سپس زنده مىكند ، آيا كسى از خدايان شما هست كه چنين كارهايى كند ؟ منزّه است خدا از شركى كه به او مىورزند )