زحمت تكليف را تحمل كند همچنانكه آيات ديگر قرآن هم اين معنا را تأييد مىكند
( لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ
« 1 » اگر شرك مىورزيدى عملت باطل و حبط مىشد )
در ادامه آن حضرت را به انذار خويشاوندان امر مىكند « 2 » و اين امر براى اشاره به آن است كه در دعوت دينى استثناء وجود ندارد و اين دعوت فرقى ميان نبى و امّتش يا بيگانه و نزديكان نمىگذارد و همه بندگان خدا در اين امر مساوى هستند . پس از آن به پيامبر دستور مىدهد كه پر و بال رأفت و رحمت خود را براى مؤمنانى كه از او پيروى كردهاند ، بگسترد و آنها را به دور خود جمع كند و به تربيت ايشان بپردازد و اگر از وى نافرمانى كردند از عمل ايشان برائت و بيزارى جويد ، چون پيامبر مسئول طاعت و معصيت آنها نيست و وظيفه او تنها انذار و تبشير است .
و غير از آنچه خداوند بر او تكليف كرده وظيفهاى ندارد و همه چيز بدست خداست كه او عزيز و مقتدر است و به زودى نافرمانان را عذاب كرده و مؤمنين پيرو را با رحمت خود نجات مىدهد . لذا پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم در امر هر دو گروه ( مؤمن و عاصى ) بايد بر خدا توكّل كند همان خدايى كه بواسط عزّت و رحمتش همواره در ميان اقوام گذشته چون قوم ابراهيم ، نوح ، هود ، صالح ، لوط ، شعيب و . . . به عدالت حكم رانده و با عزّت خود نافرمانان را مؤاخذه كرده و با رحمت خود مؤمنان را نجات بخشيده است .
همان خدايى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم را در حال قيام و سجده در نماز مىبيند كه چگونه با
هامش
( 1 ) . سورهء زمر ، آيهء 65 .
( 2 ) . در تفسير مجمع البيان از تفسير ثعلبى نقل شده كه وقتى اين آيه نازل شد ، رسولخدا 40 نفر از خويشان نزديك خود را دعوت نمود و ايشان را اطعام كرد و آنگاه رسالت خود را به آنها ابلاغ نمود و در ادامه فرمود : هر كس با من برادرى كند و مرا يارى دهد ولىّ و وصىّ من خواهد بود ، همه سكوت كردند جز على عليه السّلام كه در آن زمان كودكى 13 ساله بود و تا سه بار سخن خود را تكرار فرمود و به جز حضرت على عليه السّلام كسى دعوت آن جناب را اجابت نكرد . و بعد از بار سوم حضرت محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم رو به امير المؤمنين على عليه السّلام كرده و فرمودند : تويى وصى و جانشين و يار و ياور من .
بعد از آن مردم برخاستند تا بروند و با تمسخر به ابو طالب گفتند : از حالا بايد از فرزندت اطاعت كنى ، چون محمد صلّى اللّه عليه و إله و سلم او را امير بر تو كرد .