منافعى هست ( از گوشت و شير او استفاده مىكنيد ) ، پس هنگام ذبح كه آن را به صورت ايستاده واداشتهايد نام خدا برابر آن ببريد و سپس آن را نحر كنيد و زمانيكه حيوان به پهلو افتاد و جان داد ، آزاديد كه از گوشت آن بخوريد و بايد از آن به فقير و سائل هم بدهيد و ما اينچنين حيوانات را در خدمت شما قرار دادهايم تا شايد سپاس گوئيد و شكر آن را بجا آوريد .
( 37 )
( لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ كَذلِكَ سَخَّرَها لَكُمْ لِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلى ما هَداكُمْ وَ بَشِّرِ الْمُحْسِنِينَ )
: ( گوشت قربانى و خون آن به خدا نمىرسد ، بلكه ، تقواى شما به خدا مىرسد . اينچنين حيوانات را براى شما مسخّر كرديم تا خدا را به جهت اينكه شما را هدايت كرده ، بزرگ شماريد و نيكوكاران را بشارت بده )
اين آيه به جهت دفع توهّم كه مبادا كسى فكر كند كه خدا از اين قربانى انتفاع مىبرد و بهرهاى از گوشت و خون او عايد خداوند مىشود ، مىفرمايد : هرگز چنين نيست كه چيزى از گوشت و خون قربانى عايد خدا بشود ، چون خدا منزّه است از جسميّت و از هر نقص و حاجتى ، بلكه فقط تقواى شما به او مىرسد ، يعنى متّقين از شما با اين عمل به خدا تقرّب مىجويند و در واقع اين نيل ، نوعى نيل معنوى است و به همين دليل هم بايد مردم حيوانات خود را به نام خدا قربانى كنند « 1 » .
آنگاه مىفرمايد : خداوند آن حيوان را اين چنين براى شما مسخّر نمود تا همان تسخير ، وسيلهء هدايت شما به سوى طاعت و تقرّب به او شود ، پس مراد از تكبير خدا ، ياد او به كبريايى و عظمت است و مراد از هدايت ، راهنمايى به اطاعت و عبوديّت خداست .
و در آخر خطاب به رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم مىفرمايد : نيكوكاران را بشارت ده ، يعنى كسانى را كه در راه خدا قربانى مىكنند و اين چنين اعمال نيك را به جا مىآورند و با احسان خود ، در راه خدا انفاق مىكنند بشارت بده تا بدانند در نزد خدا اجرشان محفوظ است .
هامش
( 1 ) . دستور همانست كه از مصدر الهى صادر شده و حيوان بايد در منى قربانى شود تا از احرام خارج شوند . ( مصحح )