چند تن از رجال از اين كار درگذشت و وى را به زندان افكند . براى رهائى ، در زندان كتاب التاجى را در تاريخ آل بويه به نام عضد الدوله كه جديدا لقب « تاج الملة » يافته بود تأليف كرد و عاقبت به قولى در 371 از زندان آزاد شد . صابى در دين صابئه تعصب داشت . عز الدوله به او وعده داد كه اگر اسلام بياورد او را به وزارت خويش برگزيند ولى وى راضى به ترك دين خود نشد .
صاحب بن عباد را در حق وى اعتقادى تمام بود . رسائل وى اهميت تاريخى بسيار دارد و نفوذ زبان فارسى در آنها مشهود است ( دائرة المعارف فارسى ) .
على بن عيسى بن على ابو الحسن الرمانى ( 296 تا 384 ه ) محقق معتزلى ، مفسر و از بزرگان نحويان بود . اصلش از سامرا و تولد و مرگش در بغداد بود ( الاعلام ، ج 5 ، ص 134 ) .
ابو عبيد الله محمد بن عمران بن موسى المرزبانى ( 297 تا 384 ه . ق ) اخبارى ، مورخ و اديب خراسانى الاصل بود كه در بغداد زاده شد و همانجا درگذشت . مذهب اعتزال داشت و كتابهاى عجيبى نوشته بود . ازهرى مىگويد : مرزبانى در يك سو قلم و دوات و در سوى ديگر شيشهء شراب مىگذاشت . مىنوشت و مىنوشيد ( الاعلام ، ج 7 ، ص 210 ) .
ابو على سيمجور ( م 387 ه . ق ) از امراى قهستان و سردار و سپهسالار معروف خراسان در اواخر عهد سامانيان پسر ابو الحسن سيمجور . وى بعد از وفات پدر حكومت خراسان يافت . نوح دوم سامانى او را عماد الدوله لقب داد اما او چندان اعتنائى به لقب و فرمان امير نوح ننمود و خود را « امير الامراء المؤيد من السماء » خواند و فائق خاصه را شكست داد و خراسان را بگرفت و در جنگ بغراخان ايلك خان ، نوح را يارى نداد و با ايلك ساخت . عاقبت امير نوح در دفع او از سبكتكين يارى خواست و او يك بار در 384 ابو على را شكست داد و هر چند ابو على سال ديگر محمود غزنوى پسر سبكتكين را نزديك نيشابور مغلوب كرد ليكن از سبكتكين در نزديك طوس شكست خورد و سرانجام به دست لشكريان امير نوح دستگير شد و سبكتكين او را محبوس كرد و چندى بعد بكشت ( دائرة المعارف فارسى ) .
ابو الحسن على بن عمر دار قطنى ( 306 تا 385 ه . ق ) محدث بزرگ و اديب و فقيه شافعى .
در بغداد ، بصره ، كوفه و واسط تحصيل كرد و به مصر و شام سفر نمود . در بغداد وفات يافت و نزديك مقبرهء معروف كرخى به خاك سپرده شد . بعضى وى را به تمايلات شيعى منسوب
تقويم التواريخ ( فارسى ) — صفحة 311
مساهمون: مصطفى بن عبدالله چلپي ( حاجي خليفة )
ص٣١١