از فرد حمايت مىكند و هم از جامعه ، پس مراد از رحمت در اين آيه رحمت فعلى است ، يعنى مؤمنان عملا از رحمت وجود پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم برخوردارند ، امّا در سورهء انبياء كه مىفرمايد :
( وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ )
« 1 » ، مراد رحمت شأنى است ، يعنى وجود پيامبر چنان است كه همه عالم مىتوانند از رحمت وجودش برخوردار شوند .
و در نهايت خداوند كسانى را كه پيامبرش را آزار نمايند به عذابى دردناك تهديد مىنمايد .
( 62 )
( يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كانُوا مُؤْمِنِينَ )
: ( به خدا قسم مىخورند تا شما را راضى كنند ، در حالى كه اگر مؤمن بودند خدا و رسولش شايستهتر بودند كه راضى شوند ) ، در اينجا به جاى آنكه بگويد ( يرضوهما ) فرمود : ( يرضوه ) تا مقام پروردگارى را حفظ كند ، از آنكه چيزى هم سنگ و معادل آن شود ، به هر جهت مىفرمايد : اين منافقان به خدا سوگند مىخورند تا دل شما مؤمنان را بدست آورده و شما را خشنود كنند ، در حالى كه اگر ايمان داشتند شايستهتر بود كه كارى كنند تا خدا و رسول از آنها راضى شوند ، چون بر هر مؤمنى واجب است كه خدا و رسول را از خود خشنود سازد .
( 63 )
( أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِيها ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ )
: ( آيا نمىدانند كه هر كس با خدا و رسول مخالفت كند سزايش جهنم است و در آن جاودانه خواهد بود و اين رسوايى بزرگ است ) ، ( محادّه ) به معناى تجاوز توأم با مخالفت است و با كلمات مخالفت ، دشمنى و دورى هم معناست .
به نحو استفهام تعجّبى مىفرمايد : چگونه اينها نمىدانند كه دشمنى با خدا و رسول و مخالفت و به خشم آوردن آنان باعث جاودانگى در آتش است ؟ ! و حال كه چنين است
هامش
( 1 ) - سوره انبياء ، آيه 107 .