مجاهد را از غير آنان باز نمىشناسد ؟ و ( وليجه ) به معناى كسى است كه آدمى او را تكيهگاه خود قرار دهد و از خانوادهء او نباشد و مراد از ( علم خدا ) در اينجا علم فعلى است ، يعنى مىپنداريد در خارج و واقع معلوم نمىشود كه جهاد مىكنيد يا نه و آيا غير خدا و رسول و مؤمنان را به دوستى خود برمىگزينيد يا خير ؟ و حال آنكه خداوند به علم ذاتى ، نسبت به آنچه انجام مىدهيد آگاه و با خبر است ، لذا ابتلاء و امتحان شما با جنگ و جهاد واجب است تا به اين وسيله جوهره ايمان مسلمين ظاهر گشته و چگونگى روابط آنان با دشمنان خدا آشكار گردد .
[ آيهء ( 24 - 17 ) معناى عمارت مسجد الحرام و فضيلت مؤمنان مهاجر و مجاهد و نهى از دوستى كفّار ]
( 17 )
( ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّهِ شاهِدِينَ عَلى أَنْفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُولئِكَ حَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ وَ فِي النَّارِ هُمْ خالِدُونَ )
: ( مشركين را حقّ اين نيست كه مساجد خدا را تعمير كنند ، با آنكه خود ، بر كفر خويش شاهدند ، آنان اعمالشان باطل و بىاجر است و در آتش جاودانه خواهند بود ) ، مىفرمايد : مشركين حق ندارند كه مساجد خدا را تعمير كنند ، چون آنها با حالت كفر و عنادشان نسبت به خدا و عبادت او ، اگر بخواهند مساجد را آباد كنند ، در واقع بايد بين دو امر متضاد جمع نمايند و حال آنكه اين امرى محال است و مساجد در اينجا مطلق بوده و هم مسجد الحرام را شامل مىشود و هم مساجد ديگر را ، و اين كفّار با اعتراف به كفر به صورت لفظى يا با عبادت بتها به صورت عملى ، به كفر خود شهادت مىدهند ، لذا آنان عملشان باطل و بىاثر است ، چون عملى كه از كفر برخيزد ، اثرى ندارد و سعادت و بهشت را به همراه نمىآورد ، بلكه اينها اعمالشان بگونهايست كه آنها را در آتش جاودان وارد مىسازد .
و از اين آيه استفاده مىشود كه اولا ) : بطور كلى عمل جايز آن عمليست كه صاحب اثرى مفيد براى فاعلش باشد ، لذا هيچ عمل لغو و بيهودهاى در دين تشريع نشده و اين اصل مطابق با قانون طبيعت نيز هست .
ثانيا ) : عمل وقتى جايز است كه قبلا خداوند به فاعلش حق انجام آن را داده باشد و مانع از انجام آن نشده باشد ، و عمل مشركين داراى هيچ يك از اين دو خصوصيّت