خطاب آيه متوجّه به مؤمنين ، يا مؤمنين و رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم است ، اين آيه تشريع نيست ، بلكه عين انشاء حكم بر برائت از مشركين زمان نزول آيه است و معناى آن برداشتن امان از مشركان است و اين مطلب هم گزاف و بى جهت واقع نشده ، بلكه بدليل آنست كه مشركان هيچ پايبندى به عهد و پيمانشان ندارند و جز شيوهء خيانت و نقض پيمان روش ديگرى را نمىشناسند و اكثرا فاسق بوده و مراعات حدود و عهود را نمىنمايند .
لذا مفاد آيه اين است كه عهد مشركينى كه با مسلمانان پيمان بسته و آنگاه اكثرشان آن پيمان را نقض كردند ، لغو و باطل است ، چون نسبت به ساير آنان هم اعتماد و وثوقى وجود ندارد و مسلمانان از شرّ و نيرنگ آنها ايمن نيستند .
( 2 )
( فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ وَ أَنَّ اللَّهَ مُخْزِي الْكافِرِينَ )
: ( پس شما مشركان ، چهار ماه آزادانه در زمين آمد و رفت كنيد و بدانيد كه شما ناتوان كنندهء خدا نيستيد و اينكه خدا خوار كنندهء كافران است ) ، ( سياحت ) يعنى راه رفتن و گشتن در زمين ، مىفرمايد : در چهار ماه از سال ايمن هستيد و هيچ كس متعرض شما نمىشود و مىتوانيد هر چه را كه به نفع خود تشخيص داديد انجام دهيد ، زندگى يا مرگ ، يعنى تا چهار ماه پيمان آنها معتبر است .
و بدانيد كه شما نمىتوانيد خدا را به عجز آوريد ، پس ترك شرك و روى آوردن و پذيرفتن توحيد به صلاح شماست و بدانيد كه خداوند كافران را خوار مىكند و بر آنان تسلط دارد ، لذا پند بگيريد و با دست خود و با استكبار و تعرض ، خودتان را به ورطهء هلاكت و خذلان الهى نياندازيد .
و اهل نقل اتفّاق دارند كه اين آيات در سال نهم هجرت نازل شده و چهار ماه مذكور عبارتند از : روز دهم ذى الحجه تا آخر آن ، محرم ، صفر ، ربيع الاول ، و ده روز از ربيع الثانى ، و در تفسير كشّاف در سبب نزول آيه آمده است كه رسولخدا صلّى اللّه عليه و إله و سلم به ابو بكر در موسم حج سال نهم هجرى امر به ابلاغ اين آيه نمود ، امّا به فاصلهء كمى على عليه السّلام