چهلوچهار بيدر بوده و برداشت ديوانى آن در سياهه ابن خردادبه و قدامه هر دو يك هزار و چهارصد كر گندم و هفت هزار و دويست كر جو و دويست و پنجاه هزار درهم نقد بوده .
اين رودها نام خود را از ذو ( - زاب ) پسر تهماسب پادشاه باستانى ايران گرفتهاند . ثعالبى در ذكر پادشاهى ذو پسر تهماسب گويد :
« ابن خردادبه در كتاب تاريخش « 1 » گفته است كه نام ذو پسر تهماسب زاب است و اين همان كسى است كه تسوهاى زابها در عراق به دو منسوباند . چه او بود كه دو زاب را از ارمنستان تا دجله حفر كرد و در سواد ( - سورستان قديم و عراق كنونى ) رود زاب را پديد آورد و سه تسو براى آن قرار داد . و ابن خردادبه گفته است كه شاهى ميان او و گرشاسب مشترك بود بدينمعنى كه زاب به كارهاى عمرانى مىپرداخت و گرشاسب به كار جنگ . » « 2 »
زو و زاب
زو و زاب در تاريخ طبرى 1 / 529 بدينگونه وصف شده است : « پس از مرگ منوچهر ، افراسياب ترك بر خنيرث و مملكت اهل فارس چيره شد و چنان كه گفتهاند سرزمين بابل را هم گرفت و در آنجا و در مهرجا نقذق ( - مهرگانكده ) اقامتى طولانى داشت و چون ويرانگريهاى او در آباديهاى ايران و ستمكاريهاى او بر مردم ايران فزونى يافت ، مردم در سال پنجم از حكومت او دچار قحطى شدند و همچنان در اين بليه گرفتار بودند تا زو پسر تهماسب بهپا خاست ، اين نام را گاهى زاب هم تلفظ مىكنند ، ( 1 / 530 ) اين زاب از نوادههاى منوچهر بود و مادرش مادول دختر وامن از نوادههاى فريدون بود . گفتهاند كه منوچهر در هنگام پادشاهيش بر اين تهماسب به سبب جنايتى كه مرتكب شده بود خشمناك
هامش
( 1 ) . اين تاريخ گويا همان كتاب « جمهرة انساب الفرس و النواقل » است كه در شرححال ابن خردادبه و مؤلفات وى در جلد دوم همين كتاب ( گفتار نهم ، ص 145 به بعد ) اجمالا بدان اشاره شد .
( 2 ) . ثعالبى ، غرر ملوك الفرس ص 415