اكتسب به الجنان ) « 1 » ،
( وَ لَقَدِ اصْطَفَيْناهُ فِي الدُّنْيا وَ إِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ )
: ( و همانا او را در دنيا برگزيديم و همانا او در آخرت از صالحان است ) اصطفاء به معناى گرفتن چكيده و خلاصه و خالص هر چيز است ، بطوريكه بعد از اختلاط با چيزهاى ديگر ، از آنها جدا و خالص شود و اين كلمه وقتى با مقامات ولايت ملاحظه شود منطبق بر خلوص عبوديّت و بندگى مىگردد و تسليم صرف پروردگار بودن است و مسلّما چنين كسى كه در دنيا پويندهء صراط مستقيم باشد در آخرت از شايستگان خواهد بود و نتيجه عمل خود را خواهد يافت ( مؤلف پس از توضيحات فراوان به اين نتيجه رسيدهاند كه منظور از صالحين ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم و اهل بيت او عليهم السلام هستند ) .
( 131 )
( إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ )
: ( زمانى كه پروردگارش به وى گفت ، اسلام بياور ) اصطفاء ابراهيم در زمانى بود كه پروردگارش به او گفت اسلام بياور و او هم براى خداوند رب العالمين اسلام آورد ، پس اين جمله تفسيرى است براى جمله ( اصطفيناه ) در اينجا دو التفات به كار رفته ، يكى از تكلّم به غيبت ، چون ابتدا فرمود ( ما او را برگزيديم ) و آنگاه فرمود : ( زمانى كه پروردگارش به او گفت ) و جهت اين امر آن بوده كه مىخواهد بفرمايد : پروردگار از روى لطف خاص در خلوت و سرّ با ابراهيم عليه السّلام گفتگو كرده است و التفات دوم از خطاب بسوى غيبت ، چون ابراهيم عليه السّلام فرمود : ( اسلام آوردم براى پروردگار عالميان ) در حالى كه جا داشت بفرمايد : ( پروردگارا به تو اسلام آوردم ) و جهت اين التفات آن بوده كه ابراهيم به ادب بندگى عمل كرده است و خود را در مقام بنده ذليل و متواضع قرار داده و خود را در مقام آزادى نديده است ، بلكه ادب حضور را مراعات نموده و فرموده است ، من تسليم كسى هستم كه تمام عالم تسليم اويند ،
( قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ )
: ( ابراهيم عليه السّلام فرمود : من براى پروردگار عالميان
هامش
( 1 ) - روايت .