كسانى كه خمسه سرودهاند وامق و عذرا را جزو خمسهء خود نياوردهاند و گرنه پيش از نامى چند تن از شاعران ايران داستان وامق و عذرا را نظم كردهاند از آن جمله است ابو القاسم حسن بن احمد عنصرى بلخى شاعر معروف قرن پنجم و ملك الشعراى دربار محمود غزنوى متوفى در 431 و نسخهء آن از ميان رفته است ولى در فرهنگها بشاهد لغات ابياتى چند از آن مانده و از آن جمله است اين بيت :
بپيشش بغلتيد وامق به خاك * ز خون رخش خاك همرنك لاك
و پس ازو فصيحى گرگانى شاعر نديم امير عنصر المعالى كيكاوس بن اسكندر بن قابوس زيارى در همان قرن و اندكى پس از عنصرى اين داستان را نظم كرده و يگانه بيتى كه از آن بدستست اينست :
چه فرخ وجودى كه از همتش * بميرد بپاى ولينعمتش
در همان زمان و در ميان شاعران امير كيكاوس مزبور شاعرى ديگر بوده است امير فرخارى كه وى نيز ظاهرا همين داستان را نظم كرده و از آن چيزى بدست نيست . پس از آن در ميان شاعران قرن دهم اين داستان رواج بسيار داشته و شعيب جوشقانى كه از دبيران دربار شاه عباس بزرگ بود و سپس بوزيرى هم رسيد و مولانا محمد على قسمتى استرابادى كه از شاعران دربار جلال الدين اكبر در دكن بوده و كمال الدين حسين ضميرى اصفهانى شاعر معروف معاصر شاه طهماسب و شاه محمد خدابنده و نوعى خبوشانى شاعر نامى مقيم هندوستان همه اين داستان را نظم كردهاند و پس از ميرزا محمد صادق نامى هم حاج محمد حسين