« امير بريد حكومت بيجاپور را از خود دانسته و در تسخير آن سعى بسيار نمود چنان كه خواهد آمد . امّا اثرى بر آن مترتب نگشته دولت و سلطنت آن دودمان تا اين زمان كه تاريخ هجرى ثلث و عشرين و الف ( 1023 ) است به تأييد آسمانى صفت دوام و بقا دارد . » « 1 »
همچنين ، اشاره مىكند به بازديدى كه همراه خواجه حسن تربتى از قلعهء آسير كه بهادر خان در جنگ با اكبر شاه بدان پناهنده شده بود و مىنويسد :
« مؤلّف اين كتاب در سنهء ثلث و عشرين و الف ( 1023 ق ) همراه خواجه تربتى ، كه ديواندار شهزاده دانيال بود ، بالاى قلعه رفته تفرّج نمودم . كوهى است رفيع سر به فلك افراشته و بالاى آن نيم كروه بلكه زياده ، زمينى است مسطّح و هموار و چند چشمه آب در آنجا واقع شده ، كه هميشه جارى است . » « 2 »
و نيز در ضمن وقايع سال 1026 ق مىنويسد :
« و تا حال كه سنهء ست و عشرين و الف است ، به خلاف ساير ممالك هند ، دفتر سلاطين دكن و نويسندگى ولايات ايشان به بهمنيّه مرجوع است . . . »
و ، همچنين ، به انقراض حكومت فاروقيّه اشاره كرده و مىنويسد :
« حكومت سلاطين فاروقيّه در سنهء ثمان و الف ( 1008 ق ) انقراض و اختتام يافت و بهادر خان اكبر پادشاه را به دار السلطنت لاهور برده ديگر روى سلطنت نديد . با دو فرزندان ، او را از سر كار پادشاهى علوفه مىرسيد ، تا آنكه به عهد فرخنده حضرت نور الدّين جهانگير پادشاه ، ولد اكبر پادشاه ، در سنهء ثلث و ثلاثين و الف ( 1033 ق ) در دار الخلافهء آگره به اجل موعود درگذشت . « 3 » »
با توجّه به مطالب بالا به نظر مىرسد كه محمّد قاسم تا تاريخ فوق زنده بوده و مطالبى به تاريخ خود اضافه مىكرده است . از اين تاريخ به بعد از زندگى فرشته
هامش
( 1 ) . تاريخ فرشته ، 2 / 500 .
( 2 ) . همان ، 4 / 279 .
( 3 ) . درA Dictionery of Indian History( ص 345 ) تاريخ فوت به سال 1021 / 1612 م در بيجاپور ثبت شده است .