[ متن كتاب ]
جلد دوّم از تاريخ جهانگشاى جوينى ،
ذكر مبدأ دولت سلاطين خوارزم انار اللّه براهينهم ،
بسمه تعالى در كتاب مشارب التّجارب كه تتمّهء « 1 » ذيل تجارب الأمم است « 2 » از تصنيف ابن فندق « 3 » البيهقى 1 مسطورست و در جوامع العلوم « 4 » از تصنيف رازى كه بنام سلطان تكش است در فصل تاريخ مذكورست كه بلكاتكين « 5 » يكى بود از اركان مملكت سلجوقيان ، چنانك در مملكت سامانيان البتكين « 6 » صاحب جيش خراسان ، از غرجستان غلامى ترك
هامش
( 1 ) ج : « نسخهء »
( 2 ) از قرار تقرير خود مصنّف مشارب التّجارب در كتاب ديگر خود موسوم به « تاريخ بيهق » كه يك نسخه از آن در موزهء بربطانيّه موجود است ( .etc , a12 .f، 3587 .Or) مشارب التّجارب ظاهرا ذيل تاريخ يمينى است نه ذيل تجارب الأمم ، ياقوت در معجم الأدباء ( طبع مرگليوث ج 2 ص 314 - 315 ) فصلى راجع بترجمهء صاحب ابن عبّاد و ابن الأثير در حوادث سنهء 568 فصلى راجع بتاريخ خوارزمشاهيّه از اين كتاب نقل كردهاند و حمد اللّه مستوفى در ديباچهء تاريخ گزيده آن را از مآخذ خود مىشمرد ،
( 3 ) كذا فى ه و هو الصّواب ، آ : فدق ، ب در متن : صدوق ، در حاشيه : فبدق ، ج : فبدق ؟ ؟ ؟ ، د : فندق ، - و هو ابو الحسن علىّ بن زيد بن اميرك محمّد بن الحسين بن فندق البيهقى ، نسب او بدينطريق در ديباچهء تاريخ بيهق مذكور مسطور است ،
( 4 ) آنچه در جوامع العلوم در اين خصوص دارد فقط اينست : « و در آن واقعه كه برادر محمّد [ بن ملكشاه ] مخالفت كرده بود اميرداد حبشى بخوارزم آمد و مستولى شد پس ممالك خوارزم بخوارزمشاه كبير قطب الدّين نوّر اللّه قبره تسليم كرد و بعاقبت او را بگرفتند و بكشتند » ( جوامع العلوم نسخهء پاريس 1395 .Suppl . Persورقb67 ) ،
( 5 ) كذا فى ج د ، ه : بيلكاتكين ، آ ب : ملكاتكين ، ابن الأثير ( طبع تورنبرگ ) در حوادث سنهء 490 : بلكباك ، با نسخه بدل : بلكانك ،
( 6 ) آ : السكين ، ه : البتكين ،