سلطان برين ترانه تا شبانه شراب نوشيد و بهاء الدين را بنواخت بسيار و تشريفات مخصوص گردانيد « 1 » ،
خال اين بهاء الدّين ( يعنى بهاء الدّين محمّد بن علىّ پدر چهارم مصنّف ) منتجب الدّين بديع الكاتب الجوينى از مشاهير كتّاب عصر خود و از دبيران مقرّب سلطان سنجر و رئيس ديوان انشاء او بوده است و ترجمهء حال او در جلد اوّل از لباب الألباب عوفى « 2 » مسطور است و او را در فنّ انشاء و ترسّل تصانيف است چون رقية القلم « 3 » و عتبهء كتبه « 4 » و مجموعهء نفيسى از رسائل او در پطرزبورغ در كتابخانهء ادارهء السنهء شرقيّه محفوظ است « 5 » ، و اين منتجب الدّين هموست كه در نزد سلطان سنجر شفاعت از رشيد وطواط نمود تا سلطان از سر خون او در گذشت به تفصيلى كه در جلد دوّم اين كتاب « 6 » و در ساير كتب تاريخ و تذكره « 7 » مسطور است و اجمال آن اينست كه وقتى كه سلطان سنجر در سنهء اثنتين و اربعين و خمسماية به قصد محاربهء با اتسز خوارزمشاه به طرف خوارزم حركت نمود قصبهء هزار اسب را از محالّ خوارزم در محاصره گرفت
هامش
( 1 ) جهانگشاى جلد دوّم ورقa69 ،
( 2 ) طبع ليدن ص 78 - 80 ،
( 3 ) ايضا ، ص 78 ،
( 4 ) ايضا ، ص 78 كه در آنجا سهوا « عبرات الكتبه » طبع شده است ، رجوع كنيد نيز بمرزباننامه لسعد الدّين الوراوينى كه در ديباچهء خود تمجيد بسيار از اين كتاب مىنمايد و آن را در عرض كتب مهمّهء انشاء عصر خود مىشمارد ،
( 5 ) رجوع كنيد بفهرست نسخ فارسيّهء كتابخانهء مذكوره تأليف بارن رزن ص 147 - 159baron Le Par crits de , orientales langues des Institut ' l de persans manuscrits Les) كه بتفصيل فهرست مندرجات ( . 159 - 147 .PP، 1886 ،tersbourg St . Pe Rosen Victorاين مجموعه را ذكر كرده است و من چون خود اين نسخه را نديدهام نميدانم كه اين مجموعهء رسائل همان عتبهء كتبه است يا غير آن است ،
( 6 ) ورقb64 -a65 ،
( 7 ) از جمله رجوع كنيد بتاريخ گزيده در تاريخ اتسز خوارزمشاه و تذكرهء دولتشاه طبع ليدن ص 90 - 91 ،