املائى در آن يافت نميشود جز تفكيك بين اجزاء كلمات در صورت وقوع آنها در اواخر سطور و ضيق مكان براى كتابت تمام كلمه « 1 » چون : برنجيد - ندى ( ورق
b
185 ) ، حا - لتى ، فر - ستاد ( ور
a
75 ) ، جما - عتى را ( ور
b
75 ) ، بنز - ديك ( ور
b
124 ) ، و غيرها ، اين نسخه ما بين جلد اوّل و دوّم جهانگشاى در كتابت فصل ننموده و هردو را به يكديگر متّصل نوشته و آن دو را معا جلد اوّل فرض كرده است و در آخر جلد دوّم حاليّه نوشته ( ور
a
144 ) : - « تمام شد مجلّد اوّل از جهانگشاى جوينى و للّه الحمد آلخ » « 2 »
هامش
( 1 ) رجوع كنيد بشمارهء 11 از خصايص آ ص صب - صج ،
( 2 ) مأسوف عليه دسون مؤلّف تاريخ كبير مغول در چهار جلد به زبان فرانسهbaron le par , d . . . Tamerlan ' jusqu Khan Tchinguiz depuis Mongols des IIistoire) ( 1852 - 1834 ،Amsterdam , Ohsson ' dدر تأليف آن كتاب فقط اين نسخه را در دست داشته چنان كه از وصفى كه از نسخهء خود مىكند با ملاحظهء آنكه در آن تاريخ جز اين نسخه و شايد نسخهء آ در كتابخانهء ملّى پاريس بيش نبوده واضح مىشود ، و همچنين مأسوف عليه كاترمر در ترجمهء حال مصنّف در « كنوز مشرقيّه » ( ص 220 - 234 ) بتصريح خود فقط همين نسخه را در دست داشته است ، و همين است منشأ آنكه ايشان هردو فرض كردهاند كه جهانگشاى دو جلد است و جلد اوّل و دوّم حاليّه را ( بطبق اين نسخه ) جلد اوّل فرض كردهاند و جلد سوّم حاليّه را جلد دوّم ، و براى راقم سطور تا كنون بطور قطع معلوم نشده است كه فى الواقع جهانگشاى منقسم بسه جلد بوده است يا به دو جلد چه از طرفى غالب نسخ جهانگشاى موجوده در عالم منقسم بسه جلد است ( رجوع كنيد بمقالهء پرفسور برون در روزنامهء انجمن هميونى آسيائى .J . R . A . Sسال 1904 ص 27 - 43 كه در آنجا 14 نسخه از نسخ جهانگشاى محفوظه در كتابخانهاى معروف اروپا را وصف و با يكديگر مقايسه نموده است ) ، و از جمله نسخ سبعهء كتابخانهء ملّى پاريس كه من خود در تصحيح جهانگشاى به كار بردهام نسخ آ ب ج ز كه همه نسخ بسيار قديم ميباشند بخصوص آ كه فقط هشت سال بعد از وفات مصنّف استنساخ شده همه در آخر جلد دوّم نوشتهاند « تمام شد مجلّد دوّم از تاريخ جهانگشاى جوينى » ، و آ ب ج ( ز جلد اوّل را ندارد ) در آخر جلد اوّل نوشتهاند « تمام شد مجلّد اوّل از تاريخ جهانگشاى جوينى » ، و ز در عنوان جلد سوّم نوشته « المجلّد الثّالث » ، از طرف ديگر از بعضى قراين و آثار ديگر ظاهرا چنين برميآيد كه جهانگشاى دو جلد بوده است