4 - نسخ جهانگشاى
بناى تصحيح اين كتاب بر هفت نسخه از جهانگشاى است كه همهء آنها در كتابخانهء ملّى پاريس محفوظ است و براى اختصار در ذيل صفحات اين متن مطبوع براى هريك از آنها علامتى از حروف جمّل قرار داده شده است از قرار ذيل « 1 » :
نسخهء آ - 205
persan ment Supple
نسخهء ب - 1375
persan ment Supple
نسخهء ج - 1556
persan ment Supple
نسخهء د - 69
persan Fonds Ancien
نسخهء ه - 1563
persan ment Supple
نسخهء و - 207
persan ment Supple
نسخهء ز - 206
persan ment Supple
اكنون بطريق اجمال به وصف هريك از نسخ سبعهء مذكوره و بيان درجهء آنها از حيث صحّت و سقم و قدم و جدّت و ساير خواصّ جزئيّهء آنها مىپردازيم ،
هامش
و اين تاريخ غلط صريح است و صواب سنهء 633 است اوّلا بدليل اينكه در جميع نسخ جهانگشاى ( غير د كه نسخهء كاترمر بوده و در آنجا سهوا « سنهء ثلث و ستّين و ستّمايه » دارد و منشأ سهو كاترمر نيز همين بوده و غير نسخهء ه كه سنهء 622 برقم دارد ) همهجا با كمال وضوح « سنهء ثلث و ثلثين و ستّمايه » نوشته شده است ، ثانيا آنكه بلافاصله بعد از همين موضع از جهانگشاى صريحا مسطور است ( نسخهء آ ورقb108 ) كه اين واقعه در عهد حكومت جنتمور حاكم خراسان و مازندران بود و وفات جنتمور بتصريح جهانگشاى ( نسخهء آ ورقa116 ) در همين سال يعنى در سنهء 633 واقع شد پس محال است كه اين واقعه در سنهء 663 يعنى سى سال بعد از وفات جنتمور واقع شده باشد ،
( 1 ) ترتيب نسخ سبعه چنان كه در متن است برحسب تفاوت رتبهء آنهاست در اعتبار و ضعف و صحّت و سقم مگر نسخهء اخير كه از اين نقطهء نظر بايد ماقبل آخرين محسوب شود ولى چون ناقص است و تمام جلد اوّل و ثلث جلد ثانى از آن ساقط لهذا آن را در مرتبهء آخر قرار داديم ،