تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 267
كه دادهاند حاضر است و به خود رئيس بانك هم پيغام داديم كه اقدام به اين امر ننمايد . از اين واقعه حاج شيخ فضل اللّه خيلى موهون گرديد چه فروشندهء اين زمين او بود و هم با حاج شيخ محمد بد بود و غرض شخصى داشته و سابق بر اين حكم داده بود كه استماع مواعظ اين واعظ حرام است و سبب اين حكم واقعهء تزويج پسر حاج شيخ محمد بود زن متمولى را كه آن واقعه از موضوع ما خارج است . شاهزادهء عين الدوله در مقام جبران توهين حاج شيخ فضل اللّه برآمده اگر حاج شيخ توسطى ميكرد فورا قبول و در امضاء و انجاح مقاصدش ساعى و مجد بود بخلاف سايرين كه در مقام توهين و تخفيف آنان برآمده از آن طرف هم آقايان در بالاى منابر على رؤس الاشهاد مطالب را به خوبى بمردم ميرسانيدند . آقاى طباطبائى در روز عيد فطر در بالاى منبر واقعهء كرمان را عنوان فرموده گريه زيادى صورت سواد لايحهء هيئة علميّه نجف اشرف على ساكنها الف سلام و تحف بسم اللّه الرحمن الرحيم چون بموجب مكاتيب معتبرهء واصله از امهات بلاد مواد فاسدهء مملكت اين موقع را مغتنم و باسم مشروطهخواهى خودى بميان انداخته مقاصدهء فاسدهء خود را در لباس مشروطيت اظهار و موجبات تشويش اذهان مسلمين را فراهم آورده و مينمايند لهذا محض سدّ اين باب الابواب فساد و افساد توضيحا للواضح اظهار مينمائيم مشروطيت هر مملكت عبارت از محدود و مشروط بودن ارادت سلطنت و دواير دولتى است بعدم تخطى از حدود و قوانين موضوعه بر طبق مذهب رسمى آن مملكت و طرف مقابل آنكه استبداديت دولت است عبارت از رها و خودسر بودن ارادت سلطنت و دواير دولتى و فاعل ما يشاء و حاكم ما يريد و قاهر بر رقائب و غير مسئول از هر ارتكاب بودن آنها است در مملكت و آزادى هر ملت هم كه اساس مشروطيت سلطنتى مبتنى بر آنست عبارت است از عدم مقهوريتشان در تحت تحكمات خودسرانهء سلطنت و بيمانعى در احقاق حقوق مشروعه مليه و رقيت مقابلهء آن هم عبارت از همين مقهوريت مذكوره و فاقد هرچيز بودن در مقابل ارادهء دولت است و چون مذهب رسمى ايران همان دين قويم اسلام و طريقهء حقهء اثنى عشريه صلوات اللّه عليهم اجمعين است . پس حقيقت مشروطيت ايران و آزادى آن عبارت از عدم تجاوز دولت و ملت از قوانين منطبقه بر احكام خاصه و عامه مستفاده از مذهب و مبتنيّه بر اجراء احكام الهيه عزّ اسمه و حفظ نواميس شرعيه و مليه و منع از منكرات اسلاميه و اشاعهء عدالت و محو مبانى ظلم و سد ارتكابات خودسرانه و صيانت بيضهء اسلام و حوزهء مسلمين و صرف ماليهء مأخوذه از ملت در مصالح نوعيه راجعه بنظم و حفظ و سد ثغور مملكت خواهد بود و مبعوثان ملت هم امنائى خواهند بود كه خود ملت بمعاشرت تامه آنها را بوثاقت و امانت و درايت كامله شناخته براى مراقبت در اين امور انتخاب نمايند . آنچه اين خدام شريعت مطهره بوجوب اهتمام در استقرار و استحكام آن حكم نموديم و بمنزلهء مجاهدت در ركاب امام زمان ارواحنا فداه دانستيم كرد . مردم هم از استماع واقعهء كرمان