در مبادى عمر به قدر ميسور تحصيلات معمولى و متداولى مملكت را نموده بعلاوه بواسطهء فرط ميل ترقى و تمدن امروزى به تحصيل زبان فرانسه و معلومات عصر جديد پرداخت از نوشتجات حكما و ادبا و فلاسفهء آن سرزمين حظ وافى و توشهء كامل برداشت اين آدم در سليقه و تتبع در دورهء خويش مقدم همه بوده وضع رفتارش خيلى سالم و با متانت و اغلب معايب و ايراداتى كه در همگنان خويش ميديد بطور كنايه ادا مينمود در وقت محاوره اغلب متبسم و بقدرى خوش مشرب بود كه اگر روزهاى متمادى كسى با وى جليس و انيس بودى خستگى و كسالت احساس نمينمودى اين مرد دانشور به قوت قلم و رشاقت كلام ممتاز و معروف و صاحب رسايل عديده در مسائل پلتيك و سياست است منجمله رسالهء مجديه كه در آن وضع مملكت ايران را در مستقبل شرح ميدهد و فى الحقيقه آنچه در اين چند رساله مشهود ميگردد همه را پيشبينى و پيشگوئى نموده است با عباراتى شيرين و بياناتى مطبوع و دلكش كه خواننده و شنونده را بوجد مىآورد .
گويند تأليف كتاب حاج بابا را آن مرحوم باعث شد .
بهرجهت در بين ارباب ترسّل و انشاء و صاحبان قلم مرتبهء بلند و مقامى ارجمند دارد .
در مبادى عمر كه بدايت عهد ناصر الدين شاه بود باقتضاى لياقت فطرى و وفور عقل و هوش طبيعى و دانش كسبى كه سرآمد مقامات عاليهء انسانى است سزاوار عنايت و درخور الطاف مخصوصهء خسروانى آمده سالها در خلوت خاص سلطنت مشغول خدمت و منشى مخصوص حضور همايونى بود و ضمنا از سلك و سليقه و سرائر مكنونات خاطر خطير پادشاهى و اسرار ملكى و سياسى و مصالح مملكت خبرت و بصيرتى بسزا حاصل نمود و اكثر ايام تا ساعت پنج و شش از شب در خلوت همايونى بسر ميبرد .
در سال 1290 حسب الاستحقاق بلقب امين الملكى و منصب وزارت رسائل نايل شد .
ادارهء پست كه از به دو تشكيل دولت ايران جز زمان امير نظام هيچگاه مرتب و منظم نبود و اكثر موجب تحميلات بر رعايا و اهالى قرى و دهات وسط راه ميشد در همان اوقات بعهدهء كفايت و كاردانى معظم له مفوّض و واگذار شد در اندك مدتى از يمن همت و حسن سياست او چون ادارهء پست يكى از ممالك فرنك مرتب و منظم و يكى از ادارات بزرگ دولتى محسوب شد خود و دولت را بمنافع بسيار رسانيد و رعايا را از جور و تعدى آسوده نمود تجار را كه بدون پست تجارتشان بىرونق بود رونق بخشود و وسيلهء آگاهى و اطلاع را فراهم نمود .
اين بنده نگارنده دو امر راجع به پستخانه را از آنمرحوم ديد كه ديگر در خواب هم نخواهم ديد يكى آنكه پست كرمان بطهران و از طهران بكرمان هفت الى هشت روز ميرسيد كاغذى يا امانتى كه از كرمان بطهران ميفرستادند پانزده روزه جوابش ميرسيد بعد از آنزمان هشت روز به بيست روز و پانزده روز به چهل و پنجاه روز رسيد و الى اكنون همينطور است .
ديگر آنكه اشخاصى كه در پستخانه موظف بودند و مواجبى داشتند پس از مردن آنها بورثهء او ميدادند و قطع نميكردند و اگر وارثى قابل داشت بجاى موروث برقرار ميفرمودند و روز بروز دخل پستخانه زيادتر و دولت را از اين راه فايدهء معتدبه حاصل ميگشت .
در سال هزار و دويست و نود و پنج ( 1295 ) ( ويكتور امانوئل ) پادشاه ايطاليا وفات نمود
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 122
مساهمون: ناظم الاسلام كرمانى
ص١٢٢