تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 109

مساهمون:

ص١٠٩
دولت‌خواهى و پادشاه‌پرستى ايشانست تأسى و اقتداء بصدور سابق را كه جز خود نميديدند و جز خود نميخواستند يكسو نهاده در جميع موارد اتحاد آراء و اجتماع عقول را كه مسلم حكماء و عقلا و سرمايه ترقى ملل سايره است پيشنهاد نموده و بر خلاف اسلاف خود كه شخص خود را مرجع امور جزئيه و كليه قرار داده و براى ساير وزراء جز اسمى بيرسم باقى نگذارده بودند . نيت صدر اعظم همه اينست كه هر امرى در مركز قرار گيرد و هريك از وزراى فخام باندازهء مقام در اداره دواير متعلقه مستقل باشند و نظر به همين خيالات عاليه و عقايد پسنديده است كه اين اوقات بصرافت اين افتادند كه چنان كه در جميع دول متمدنه صورت كليه و هيأتى ثابت و برقرار است از فرّ اقبال و يمن همت اعليحضرت قويشوكت شاهنشاهى خلد اللّه ملكه در دولت عليه ايران نيز رسم و صفت هيئت دولت كه باصطلاح فرانس‌ها كابينه ميگويند دائر و برقرار شود و بعبارة اخرى وزارت‌هاى متعدده مستقله و مجلس مشورت خاصى كه مركب از وزراء فخام باشد مرتب و اين هيئت بدربار اعظم موسوم گردد تا دولت را صورت كليه و هيئتى كه نظير آن در تمامى دول منتظم موجود است حاصل گردد و كارها در ميزان مشورتى قرار گرفته و اجراى آن بتصديق و امضاى اعليحضرت قويشوكت شاهنشاهى كه شخص دولت را بمنزله روحست موقوف و منوط باشد بنابر مراتب مسطوره جناب مستطاب اشرف امجد ارفع صدر اعظم در دوازدهم شهر شعبان لايحهء را كه در ترتيب وزارتخانه‌ها و تعيين تكاليف و حقوق ادارات دولتى نوشته بودند بخاكپاى همايون اقدس اعلى عرضه داشته و اين تدبير خجسته و ترتيب مبارك كه باعث احياى دولت و ملت است بلانهايه مقبول خاطر خطير شاهانه افتاده و بامضاى اعليحضرت همايونى مزين و موشح گرديده و اين هيئت فرخنده آغاز و سعادت انجام بدربار اعظم ناميده شده بود جناب مستطاب تا روز چهارشنبه دوم شوال المكرم هزار و دويست و هشتاد و نه هجرى كه روز اول افتتاح مجلس و اجتماع وزراء در دربار اعظم بود جناب مستطاب اشرف امجد ارفع صدر اعظم مقدمات نيت خود را بفصاحتى هرچه تمامتر در محضر وزراء تقرير و لايحهء مزبوره را قرائت كردند و همهء وزراء با دل‌هاى صادق و نيات موافق رأى صائب جناب مستطاب معظم را تحسين و تمجيد فرمودند براى مزيد استقلال دولت و بقاء سلطنت اعليحضرت قويشوكت شاهى را دعا كردند و بعد از ختم مجلس در ملازمت خدمت جناب مستطاب صدر اعظم شرف اندوز حضور مبارك همايون گشته صورت مجلس را عرض كردند و از طرف قرين الشرف همايون بعد از ظهور مراحم مخصوصه نسبت بصدر اعظم بهمهء وزراء فخام تأكيد بليغ شد كه تشكيل اين هيئت و حفظ اين اسلوب را فريضهء ذمهء خود دانسته از فقرات آن انحراف نورزند و از همان‌روز اين قاعدهء محكم و اين قانون مبارك بموقع اجراء گذارده شد و اكنون روزنامه‌نگار صورت راپورت و لايحهء جناب مستطاب صدر اعظم را كه متضمن اصل و اساس اين امر است با مضمون دستخط همايون شاهانه بدين تفصيل در روزنامهء ايران درج مينمايد .

سواد لايحهء مباركه

محسنات تشكيل دربار اعظم را مكرر بندگان اقدس همايون شاهنشاهى خلد اللّه ملكه و دولته بيان و تصديق فرموده‌اند باقتضاى همان فرمايشات ملوكانه اين دولت ابد مدت بايد حكما يك هيئت
تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 109 | ناظم الاسلام كرمانى