مَثَلُ ما يُنْفِقُونَ فِي هذِهِ الْحَياةِ الدُّنْيا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيها صِرٌّ
« 1 » سؤال 116 : مقصود اين آيه خرج اموال كفار در راه تحصيل مفاخر و آوازه و شهرت و يا انفاق در طاعات با وجود كفر يا خرج در راه عداوت يا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است كه به زراعتى تشبيه شده كه بادى بسيار سرد به آن وزيده و آن را از بين برده و ضايع كرده است . پس چگونه آن را به باد تشبيه كرده است .
جواب : در اين آيه اضمارى وجود دارد كه تقدير آن اين است : اهلاك ما ينفقون كمثل اهلاك ريح فيها صرّ . « 2 » يا اين است : مثل ما ينفقون كمثل مهلك ريح . « 3 » مانند اين كه مىفرمايد :
مَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ
« 4 » مثل اين آيه :
وَ مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا كَمَثَلِ الَّذِي يَنْعِقُ
« 5 » كه نياز به تقدير دارد . ثعلب مىگويد : در اين آيه تقديم و تأخير وجود دارد و اصل آن اين است : كمثل حرث قوم ظلموا انفسهم اصابته ريح فيها صرّ فاهلكته . « 6 »
إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها
« 7 » سؤال 117 : چرا « حسنه » را با « مسّ » و « سيّئه » را با « اصابت » توصيف فرمود ؟
جواب : مس استعاره و به معناى اصابت است و به خاطر تفنّن و تغيير در
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 117 : آنچه در اين دنيا انفاق مىكنند همانند باد سوزانى است .
( 2 ) . هلاك كردن آنچه كه آنان انفاق مىكنند مثلا هلاك كردن بادى است كه در آن آتش است .
( 3 ) . مثال آنچه كه آنان انفاق مىكنند مثل هلاككنندهء باد است .
( 4 ) . سورهء بقره ، آيهء 261 : مثل كسانى كه اموال خود را در راه خدا انفاق مىكنند مانند حبهاى است .
( 5 ) . سورهء بقره ، آيهء 171 : مثال كافران مثال آن كسى است كه فرياد مىزند . . .
( 6 ) . مثال آنچه كه آنان انفاق مىكنند مثال مزرعه ظلمكننده بر خويش است كه بادى آتشزا بر آن مىوزد و آن را نابود مىسازد .
( 7 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 120 : اگر به شما نيكى رسد ناراحت مىشوند .