و لذا حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله وقتى كه اين آيه را قرائت كردند فرمودند : « غرّه جهله » و عمر گفته است : « غرّه حمقه و جهله » و حسن گفته است : « غره و الله شيطانه الخبيث الذى زين له المعاصى فقال له : افعل ما شئت فان ربك كريم »
يَوْمَ لا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِنَفْسٍ شَيْئاً
« 1 » سؤال 1085 : چگونه مىفرمايد : در قيامت هيچكس مالك هيچچيز براى هيچكس نيست درحالىكه انسانهايى كه شفاعت مىكنند مالك شفاعتشدگان هستند ؟
جواب : منظور نفى يارى بهوسيله مالكيت و سلطنت است و شفاعت نه مالكيت است و نه سلطنت و لذا منتفى نيست . و لذا مىفرمايد :
« وَ الْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ »
و مقاتل گفته است : مراد از نفس دوّم انسان كافر است . ولى صحيحتر آن است كه هر دو نفس به ( يك معنا و ) همان معناى عام خود هستند .
سورهء مطففين
الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ
« 2 » سؤال 1086 : چرا نفرمود : « اذا اكتالوا او اتزنوا على الناس يستوفون » چنان كه در مقابل فرمود :
« وَ إِذا كالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ »
؟
جواب : چون كمفروشان عادت داشتند كه همه چيز را با كيل بگيرند گرچه آن چيز بايستى با وزن گرفته شود چرا كه زياد گرفتن در كيل بيشتر ممكن و آسان بود تا در وزن ( و لذا از وزن در بخش اول سخنى به ميان نياورد ) ولى وقتى كه مىخواستند بفروشند چه با وزن و چه با كيل امكان كمفروشى براى آنها وجود داشت .
هامش
( 1 ) . سورهء انفطار ، آيهء 19 : روزى كه هيچكس قادر بر هيچ كار نيست .
( 2 ) . سورهء مطففين ، آيهء 2 : آنان كه در هنگام كيل كردن بطور كامل از طرف مقابل مىگيرند .