اطلاق مىشود و حديثى هم داريم كه « حتى يسير الراكب بين النطفتين لا يخشى جوازا » منظور از نطفتين دو درياى مشرق و مغرب است .
سورهء انسان
مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشاجٍ
« 1 » سؤال 1062 : چگونه خداوند مفرد يعنى نطفه را با جمع يعنى امشاج توصيف فرموده است ؟ ( امشاج جمع مشج به معناى اخلاط است يعنى انسان از نطفهاى مخلوط از منى مرد و زن است ) جواب : زمخشرى گفته است : امشاج لفظى مفرد است نه جمع مثل « برق اعشار » و « بيت اكباش » و « بر اهدام » ديگران گفتهاند : موصوف اجزا و ابعاض نطفه هستند با امشاج كه صفت و جمع است مطابق مىشود .
نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْناهُ سَمِيعاً بَصِيراً
« 2 » سؤال 1063 : ابتلاء متأخر از سميع و بصير شدن است . پس چگونه در اين آيه مقدم شده است ؟
جواب : فراء گفته است : در اين آيه تقديم و تأخير وجود دارد و اصل آن اين بوده « فجعلناه سميعا بصيرا لنبتليه » ديگران گفتهاند : معناى نبتليه اين است :
ما اين نطفه را از حالى به حال ديگر منتقل و متحول مىسازيم از نطفه بودن به علقگى و از علقگى به مضغگى و اين حالت را بطور استعاره ابتلاء ناميد .
قَوارِيرَا قَوارِيرَا مِنْ فِضَّةٍ
« 3 » سؤال 1064 : قوارير اسم چيزى است كه از شيشه گرفته مىشود . پس چرا
هامش
( 1 ) . سورهء دهر ، آيهء 2 : از نطفهاى مخلوط .
( 2 ) . سورهء دهر ، آيهء 2 : تا او را بيازماييم او را شنوا و بينا قرار داديم .
( 3 ) . سورهء دهر ، آيهء 16 : پيالههايى بلورين از نقره .