جواب : معناى بخش دوّم اين است كه تو شاهد داستان و ماجراى آن حضرت با شعيب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله نبودى . پس دو قضيه مختلف است و آغاز و پايان آيه به دو قضيه اشاره دارند .
وَ رَأَوُا الْعَذابَ لَوْ أَنَّهُمْ كانُوا يَهْتَدُونَ
« 1 » سؤال 750 : كسى كه عذاب را مىبيند گمراه است . پس چگونه مىفرمايد :
اگر هدايت مىشدند عذاب را مىديدند ؟
جواب : جواب لو انهم محذوف است و در اصل چنين بوده : و رأوا العذاب لو انهم كانوا يهتدون لما اتبعهم . « 2 » يا چنين بوده : لو انهم كانوا يهتدون لما رأوا العذاب . « 3 »
مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِضِياءٍ أَ فَلا تَسْمَعُونَ
مَنْ إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِلَيْلٍ تَسْكُنُونَ فِيهِ أَ فَلا تُبْصِرُونَ
« 4 » سؤال 751 : چرا در پايان آيهاى كه مربوط به روز است أ فلا تسمعون و در پايان آيهاى كه مربوط به شب است أ فلا تبصرون آورده است ؟
جواب : شنيدن و ديدن كه در پايان دو آيه مذكور آمده ربطى به ظلمت شب و روشنى روز ندارد و لذا ديدن را در كنار ضياء نياورده است : بلكه معناى دو آيه اين است كه : آيا قرآن را با گوش تأمل و تدبير نمىشنويد تا به براهين توحيدى آن احتجاج كنيد و آيا نمىبينيد كه مرام و شيوهء شما در گمراهى است ؟
هامش
( 1 ) . سورهء قصص ، آيهء 63 : آنها عذاب را ديدند اگر هدايت مىشدند .
( 2 ) . اگر آنها هدايت مىشدند از آنها پيروى نمىكردند .
( 3 ) . اگر آنها هدايت مىشدند عذاب را نمىديدند .
( 4 ) . سورهء قصص ، آيهء 70 و 71 : چه كسى غير از خدا روز را مىآورد براى شما . پس چرا نمىشنويد ؟ . . . چه كسى غير از خدا شب را براى شما مىآورد تا آرامش در آن پيدا كنيد . پس چرا نمىبينيد ؟