وَ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ
« 1 » سؤال 741 : چرا در بخش دوّم آيه فيفزع نفرمود تا با
يُنْفَخُ فِي الصُّورِ
مطابقت داشته باشد ؟
جواب : مراد توجّه دادن به تحقق قطعى و يقينى فزع در قيامت است كه بىترديد واقع خواهد شد ، چرا كه فعل ماضى دلالت بر ثبوت و تحقق قطعى دارد .
وَ كُلٌّ أَتَوْهُ داخِرِينَ
« 2 » سؤال 742 : داخرين به معناى صاغرين يعنى ذليلها و خوارها است و معناى آيه اين است كه تمامى در قيامت خوار و حقير و ذليل به سوى خداوند مىآيند . چگونه چنين چيزى ممكن است درحالىكه در بين انسانها انبياء و صديقان و شهيدان عزيز و محترم هستند ؟
جواب : منظور حقارت و ذلت معبوديت است نه ذلت گناه و معصيت و اين حقارت بردگى و بندگى شامل همه انسانها و حتى انبياء و اولياء و صلحا و شهدا در قيامت مىگردد چنان كه مىفرمايد :
إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً
« 3 » يعنى همه موجودات آسمانى و زمينى ( روز قيامت ) به صورت بنده به پيشگاه خداوند مىآيند .
هامش
( 1 ) . سورهء نمل ، آيهء 86 : روزى كه در صور دميده شود . پس فزع كردند اهل آسمانها و زمين . . .
( 2 ) . سورهء نمل ، آيهء 86 : و همگان ( در قيامت ) به سوى او با زبونى مىآيند .
( 3 ) . سورهء مريم ، آيهء 93 : هركس در آسمان و زمين است به صورت بنده نزد خدا آيد .