مىگفت : ( و ما اظن الساعة قائمة ) كافر بود ؟
جواب : شرك ورزيدن برادرش به معناى اعتقاد او بود كه رشد و رويش محصول باغ با حول و قوهء خود اوست و لذا برادر مؤمن او را نصيحت مىكرد كه « وقتى وارد باغ مىشوى » بگو ( ما شاء اللّه لا قوة الا باللّه ) و نيز وقتى كه وارد باغ خود شد و ديد كه از بين رفته و نابود شده با حسرت مىگفت : اى كاش به خدايم مشرك نشده بودم . پس اعتراف به شرك نمود .
هُوَ خَيْرٌ ثَواباً وَ خَيْرٌ عُقْباً
« 1 » سؤال 592 : چگونه خداوند ثواب الهى را بهتر معرفى مىكند درحالىكه غير از خدا كسى ثواب نمىدهد تا ثواب خدا بهتر از ثواب او باشد ؟
جواب : اين سخن بر فرض و تقدير گفته شده است يعنى اگر فرض كنيم كه كسى ديگرى مىبايست پاداش بدهد ثواب الهى بالاتر از او بوده و عاقبت اطاعت از خدا پسنديدهتر از عاقبت اطاعت هركس ديگر است .
وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً وَ حَشَرْناهُمْ
« 2 » سؤال 593 : چرا در آغاز آيه ( نسيّر ) و ( ترى ) را به لفظ مضارع ولى ( حشرنا ) را به لفظ ماضى ذكر فرمود ؟
جواب : براى اينكه دلالت كند كه حشر انسانها قبل از سير كوهها و برآمدن زمين است تا به مشاهدهء اهوال و امور سهمگين قيامت بپردازند .
پس گويا فرموده است : ما آنها را قبل از اهوال قيامت برمىانگيزيم .
ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها
« 3 »
هامش
( 1 ) . سورهء كهف ، آيهء 44 : پاداش و فرجام اطاعت خداوند بهتر است .
( 2 ) . سورهء كهف ، آيهء 47 : و روزى كه كوهها را سير داده و زمين را برآمده مىبينى و ما آنان را حشر مىكنيم .
( 3 ) . سورهء كهف ، آيهء 49 : اين چه نامه عملى است كه هيچ گناه صغيره و كبيرهاى را رها نكرده مگر آنكه آن را ثبت نموده است .